Aπό την 1η Μαΐου τίθεται σε ισχύ η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur, μία συμφωνία που έχει δημιουργήσει μεγάλη έριδα στους κόλπους της Ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) κοινοποίησε σήμερα στις χώρες της Mercosur την πράξη προσωρινής εφαρμογής της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur.

Με την αποστολή της ρηματικής διακοίνωσης στην Παραγουάη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη στο τελικό διαδικαστικό βήμα που απαιτείται για την προσωρινή εφαρμογή, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 9ης Ιανουαρίου.

Όπως λέει η Κομισιόν, θα εφαρμόζεται προσωρινά από την 1η Μαΐου μεταξύ της ΕΕ και όλων των χωρών της Mercosur που ολοκληρώνουν τις διαδικασίες κύρωσης και έχουν ενημερώσει σχετικά την ΕΕ πριν από το τέλος Μαρτίου — η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Ουρουγουάη το έχουν ήδη πράξει. Η Παραγουάη κύρωσε πρόσφατα τη συμφωνία και αναμένεται να αποστείλει σύντομα την κοινοποίησή της.

“Η προσωρινή εφαρμογή διασφαλίζει την κατάργηση των δασμών από την πρώτη ημέρα για ορισμένα προϊόντα, δημιουργώντας προβλέψιμους κανόνες για το εμπόριο και τις επενδύσεις. Κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις, οι καταναλωτές και οι γεωργοί της ΕΕ μπορούν να αρχίσουν να αποκομίζουν άμεσα τα οφέλη της συμφωνίας, ενώ οι ευαίσθητοι τομείς της οικονομίας της ΕΕ προστατεύονται πλήρως από αξιόπιστες διασφαλίσεις”, λέει στη σχετική ανακοίνωση η Κομισιόν.

“Η προσωρινή εφαρμογή θα ενισχύσει επίσης τη συνεργασία ΕΕ-Mercosur σε επείγοντα παγκόσμια ζητήματα, όπως τα εργασιακά δικαιώματα και η κλιματική αλλαγή. Θα δημιουργήσει πιο ανθεκτικές και αξιόπιστες αλυσίδες εφοδιασμού, οι οποίες είναι καθοριστικές για την προβλέψιμη ροή κρίσιμων πρώτων υλών. Οι εξαγωγείς θα μπορούν να μάθουν περισσότερα για το πώς μπορούν να αξιοποιήσουν αυτή τη συμφωνία μέσω της πλατφόρμας Access2Markets. Όλες οι πληροφορίες θα είναι σύντομα διαθέσιμες στο διαδίκτυο”, σημειώνεται.

Ο Επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, δήλωσε: «Η σημερινή εξέλιξη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα που καταδεικνύει την αξιοπιστία μας ως μείζονος εμπορικού εταίρου. Προτεραιότητα τώρα είναι να δώσει η συμφωνία ΕΕ-Mercosur απτά αποτελέσματα, παρέχοντας στους εξαγωγείς της ΕΕ την πλατφόρμα που χρειάζονται για να αξιοποιήσουν νέες ευκαιρίες για το εμπόριο, την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η προσωρινή εφαρμογή θα μας επιτρέψει να αρχίσουμε να υλοποιούμε αυτή την υπόσχεση. Προσβλέπω στην πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων αυτής της συμφωνίας, καθώς θα ενισχύουμε την οικονομία μας και θα παγιώνουμε τη θέση μας στο παγκόσμιο εμπόριο, ολοκληρώνοντας παράλληλα όλες τις δημοκρατικές διαδικασίες.»

Σε κάθε περίπτωση, η πλήρης επικύρωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να αναμείνει μέχρις ότου το Ανώτατο Δικαστήριο της ΕΕ αποφανθεί σχετικά με τη νομιμότητα της συμφωνίας, έπειτα από προσφυγή ευρωβουλευτών τον Ιανουάριο, μία διαδικασία που μπορεί να πάρει ως και δύο χρόνια.

Πώς φτάσαμε στην προσωρινή εφαρμογή

Σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, η εμπορική συμφωνία μπορεί να τεθεί σε προσωρινή ισχύ – γεγονός που σημαίνει ότι οι δασμοί θα καταργηθούν για τα περισσότερα αγαθά και από τις δύο πλευρές – μετά την εσωτερική επικύρωσή της από ένα κράτος του Mercosur και την επίσημη κοινοποίηση στις Βρυξέλλες. Από την πλευρά της, η Επιτροπή πρέπει επίσης να ενημερώσει τα κράτη του Mercosur ότι θα εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία.

Η κατάσταση που έχει προκύψει δείχνει μία σχετικά συχνή αντιπαράθεση που γεννάται στους κόλπους της Ένωσης καθώς όταν μια πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απαιτεί από το Δικαστήριο της ΕΕ να αποφανθεί για το αν έχουν τηρηθεί οι κανόνες της Ένωσης, υπάρχει μια πλειοψηφία των κυβερνήσεων των κρατών-μελών (δηλαδή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο) που συμφωνεί με την Επιτροπή και έτσι προχωρά η διαδικασία.

H Συμφωνία ΕΕ-Mercosur

Η πολύπαθη συμφωνία ξεκίνησε να συζητείται από το μακρινό 1999 και εγκρίθηκε μετά από 26 χρόνια, στις 9 Ιανουαρίου, από το συμβούλιο των Μόνιμων Αντιπροσώπων της ΕΕ. 

Το βήμα της υπογραφής ακολουθεί την έκδοση δύο αποφάσεων του Συμβουλίου, στις 9 Ιανουαρίου, με τις οποίες εξουσιοδοτείται η υπογραφή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας (iTA) μεταξύ των δύο πλευρών -της ΕΕ και των εταίρων στη Mercosur, όπως η Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.

Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur υπέγραψαν το Σάββατο (17/1) στην Ασουνσιόν της Παραγουάης, την ιστορική -όσο και αμφιλεγόμενη- συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, έπειτα από περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.

Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι

Η Συμφωνία θα επιτρέψει ουσιαστικά στην Ένωση να εξάγει οχήματα, μηχανήματα, κρασιά και οινοπνευματώδη ποτά προς τη Λατινική Αμερική, διευκολύνοντας την είσοδο βοδινού κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις πριν από έναν χρόνο, καθώς και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία αποτελεί κρίσιμο μέρος της προσπάθειας της ΕΕ να ανοίξει νέες αγορές, ώστε να αντισταθμίσει τις επιχειρηματικές απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς και να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι αντίπαλοι της συμφωνίας, με επικεφαλής τη Γαλλία —τον μεγαλύτερο αγροτικό παραγωγό της Ευρωπαϊκής Ένωσης— υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα αυξήσει τις εισαγωγές φθηνών τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων του βοείου κρέατος, των πουλερικών και της ζάχαρης, υπονομεύοντας τους εγχώριους αγρότες.

Γιατί διαφωνούν οι αγρότες

Οι αγρότες κάνουν λόγο για άνισο ανταγωνισμό από χώρες που έχουν διαφορετικά πρότυπα ασφαλείας. Οι ίδιοι χαρακτηρίζουν τη Συμφωνία “ιστορικό λάθος” και “επιζήμια για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα και την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ”.

Οι χώρες της MERCOSUR παράγουν αγροτικά προϊόντα με πολύ χαμηλότερο κόστος (ιδίως βόειο κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, σόγια) αλλά και με διαφορετικά πρότυπα παραγωγής.

Παράλληλα, στην ΕΕ ισχύουν αυστηροί κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων, τη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιβιοτικών και την περιβαλλοντική προστασία. Όμως, σε χώρες της MERCOSUR επιτρέπονται ουσίες απαγορευμένες στην ΕΕ (όπως φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, τα οποία είναι απαγορευμένα ή μη εγκεκριμένα στην ΕΕ, αυξητικοί παράγοντες στην κτηνοτροφία κα), ενώ, υπάρχει χαλαρότερη επιβολή κανόνων. Αξίζει να σημειωθεί πως η ΕΕ ελέγχει τα υπολείμματα στα εισαγόμενα τρόφιμα, όμως, το πόσο αποτελεσματικός θα είναι εν τέλει ο έλεγχος αποτελεί βασικό σημείο κριτικής από αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.