Μια μείζονα κρίση στις διατλαντικές σχέσεις έχει πυροδοτήσει η επιμονή του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, για τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Οι απαιτήσεις της Ουάσιγκτον, που πλέον λαμβάνουν χαρακτήρα τελεσιγράφου προς τη Δανία για την παραχώρηση ή πώληση του ημιαυτόνομου εδάφους, απειλούν να τινάξουν στον αέρα τη συμμαχία του ΝΑΤΟ, αναγκάζοντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να χαράξουν μια «κόκκινη γραμμή».
Από την ανοχή στην ρήξη
Παρά το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν δείξει ανοχή στις πιέσεις του Τραμπ τον τελευταίο χρόνο —από την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως την απειλή απόσυρσης στήριξης στην Ουκρανία— το ζήτημα της Γροιλανδίας φαίνεται να αλλάζει τα δεδομένα. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η συγκεκριμένη υπόθεση διαφέρει καθώς άπτεται ζητημάτων εθνικής κυριαρχίας και της ικανότητας της Ευρώπης να υπερασπιστεί τα εδάφη και τους πολίτες της.
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, υπήρξε σαφής μετά τις συνομιλίες στην Ουάσιγκτον: «Έχουμε 2026, μπορείς να κάνεις εμπόριο, αλλά δεν εμπορεύεσαι ανθρώπους». Ωστόσο, το κλίμα στις συναντήσεις με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζ.Ντ. Βανς, και τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, περιγράφεται ως εξαιρετικά βαρύ, με τους αξιωματούχους της Δανίας και της Γροιλανδίας να αποχωρούν εμφανώς καταβεβλημένοι.
Η εμμονή Τραμπ και ο ρόλος του Βανς
Το ενδιαφέρον του Τραμπ για το νησί, μια ιδέα που φέρεται να του έριξε πρώτος ο κληρονόμος της Estée Lauder, Ρόναλντ Λόντερ, έχει εξελιχθεί σε προσωπικό στοίχημα. Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την κατοχή της Γροιλανδίας ως «ψυχολογικά απαραίτητη» για την επιτυχία του, απειλώντας μάλιστα με δασμούς όσες χώρες δεν ευθυγραμμίζονται με τη φιλοδοξία του.
Στο εσωτερικό της κυβέρνησής του, ο αντιπρόεδρος Βανς φαίνεται να αξιοποιεί την κατάσταση για να ανοίξει νέο μέτωπο με την Ευρώπη, με διπλωματικές πηγές να αναφέρουν πως η εμπλοκή του καθιστά τις συνομιλίες ακόμα πιο συναισθηματικά φορτισμένες.
Η Ευρωπαϊκή απάντηση και το δίλημμα
Ως απάντηση στο επιχείρημα της Ουάσιγκτον ότι η Γροιλανδία είναι ευάλωτη σε ρωσικές ή κινεζικές επιθέσεις, η Ευρώπη προχώρησε σε επίδειξη ισχύος. Στρατιωτικές δυνάμεις από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο αναπτύχθηκαν στο νησί, με στόχο να καταρρίψουν το πρόσχημα του Τραμπ περί ελλιπούς προστασίας.
Παράλληλα, στο τραπέζι έχουν πέσει προτάσεις για τη σύγκληση διεθνούς συνόδου ασφαλείας στη Νουούκ, αλλά και πιο ριζοσπαστικές ιδέες, όπως το «πάγωμα» της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ από το Ευρωκοινοβούλιο. Ωστόσο, η Ευρώπη βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Ο πρώην πρωθυπουργός της Λετονίας, Κρίστιανις Κάρινς, τονίζει πως η Γηραιά Ήπειρος εξακολουθεί να χρειάζεται τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της και δεν διαθέτει την πολυτέλεια μιας σθεναρής εμπορικής σύγκρουσης.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιχείρησε να κρατήσει τις ισορροπίες, χαρακτηρίζοντας τις ΗΠΑ εταίρο, ενώ ανακοίνωσε διπλασιασμό της οικονομικής βοήθειας προς τη Γροιλανδία και το άνοιγμα γραφείου της ΕΕ στη Νουούκ. Την ανάγκη για διάλογο και όχι αυτοαπομόνωση τόνισε και ο Υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνος Κόμπος, εκ μέρους της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ.
