Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την εντεινόμενη εμφάνιση ενός παγκόσμιου διλήμματος τύπου «όπλα ή βούτυρο», την ώρα που οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες υπό το βάρος αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων. Ο όρος αυτός αποτυπώνει την κρίσιμη επιλογή που καλούνται να κάνουν τα κράτη: πώς θα κατανεμηθούν οι περιορισμένοι πόροι ανάμεσα στην άμυνα και στις κοινωνικές ανάγκες, όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική πρόνοια.
Αύξηση στρατιωτικών δαπανών και εξοπλισμών
Στην πιο πρόσφατη έκθεσή του για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές, το ΔΝΤ τονίζει ότι περίπου οι μισές χώρες παγκοσμίως έχουν αυξήσει τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους. Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική άνοδος στον κλάδο της αμυντικής βιομηχανίας, καθώς οι πωλήσεις όπλων από τις μεγαλύτερες εταιρείες έχουν διπλασιαστεί σε πραγματικούς όρους τα τελευταία 20 χρόνια.
Επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά
Η ανάλυση στοιχείων από 164 χώρες, που καλύπτει την περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δείχνει ότι οι αυξήσεις στις στρατιωτικές δαπάνες συνοδεύονται συχνά από αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις. Συγκεκριμένα, συνδέονται με επιδείνωση των δημοσιονομικών και εξωτερικών ισοζυγίων, ενώ παρατηρείται άνοδος του δημόσιου χρέους και σημαντικές περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες.
Διαφορετικές προσεγγίσεις από διεθνείς αξιωματούχους
Ο επικεφαλής της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάνγκα, υπογράμμισε ότι η άμυνα αναδεικνύεται πλέον σε βασική προτεραιότητα για πολλές χώρες, την ίδια στιγμή που μειώνονται οι διαθέσιμοι πόροι για αναπτυξιακές δράσεις. Αντίθετα, ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, εκτίμησε ότι η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών μπορεί να αποφέρει και «διπλό όφελος», ενισχύοντας τόσο την εθνική ασφάλεια όσο και την απασχόληση.
Η εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι αμυντικές δαπάνες αναμένεται να ανέλθουν στα 381 δισ. ευρώ το 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 11% σε σχέση με το προηγούμενο έτος και σχεδόν 63% σε σύγκριση με το 2020. Η άνοδος αυτή αντανακλά την ένταση των γεωπολιτικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η περιοχή.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι επιλογές που γίνονται σήμερα θα καθορίσουν σε βάθος χρόνου τόσο τη δημοσιονομική σταθερότητα όσο και την κοινωνική συνοχή, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στην ασφάλεια και την κοινωνική ευημερία.
