Η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή βρίσκονται σε αναβρασμό, και η απειλή δεν είναι πλέον θεωρητική. Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, ο Πρέσβης του Ισραήλ, Νόαμ Κατς, αναλύει τις "κόκκινες γραμμές" της χώρας του και προειδοποιεί για την υπαρξιακή απειλή του Ιράν, περιγράφοντας την ανάγκη ​εξουδετέρωσης του "δαχτυλιδιού φωτιάς" και των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης. Παράλληλα, χαρακτηρίζει ως "επικίνδυνο" τον ρόλο της Τουρκίας στη Γάζα, απορρίπτοντας κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο στρατιωτικής παρουσίας της Άγκυρας στα σύνορά του.

Από τον ελληνικό "Iron Dome" και τη στρατηγική αμυντική σύγκλιση με την Αθήνα, μέχρι τις προοπτικές ομαλοποίησης με τη Σαουδική Αραβία, ο Ισραηλινός πρέσβης σκιαγραφεί έναν νέο γεωπολιτικό χάρτη. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, όπου οι ισορροπίες μπορούν να ανατραπούν εν μια νυκτί, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κεντρική πύλη σταθερότητας και συνδεσιμότητας μεταξύ Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Συνέντευξη στη Μαρίση Μπαλιούση

• Κύριε Πρέσβη, διανύουμε μια περίοδο όπου η σχέση Ελλάδας - Ισραήλ περιγράφεται ως η στενότερη στην ιστορία των δύο χωρών. Ωστόσο, κάθε συμμαχία δοκιμάζεται στην πράξη. Υπάρχει κάποιο «ταβάνι» σε αυτή τη σχέση; Ποιες είναι σήμερα οι βασικές προκλήσεις, δεδομένης της αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή;

- Θα ξεκινήσω από τις ευκαιρίες και όχι από τις προκλήσεις. Είμαστε δύο γειτονικές χώρες και μοιραζόμαστε έναν κοινό τρόπο σκέψης. Κάποιοι το αποκαλούν κοινές αξίες, άλλοι κοινή αντίληψη για την περιοχή μας και τις ανάγκες των κοινωνιών μας. Είμαστε δύο φίλια έθνη που, αν και μας χωρίζει η Μεσόγειος, παραμένουμε γείτονες. Επομένως, η ανάπτυξη των σχέσεών μας αποτελεί φυσική εξέλιξη μιας πορείας που είχε μείνει στάσιμη για πολύ καιρό.

Η συνεργασία αυτή μπορεί να ενισχύσει την ευημερία των πολιτών τόσο στο Ισραήλ όσο και στην Ελλάδα, μέσα από επαφές των κοινωνιών, επιχειρηματικές συνεργασίες και στρατηγικές διακρατικές συμφωνίες. Επιδιώκουμε να αποτελούμε μέρος μιας σταθερής περιοχής.

Το Ισραήλ έχει τις ρίζες του σε δύο γεωπολιτικούς χώρους: τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. Θέλουμε σταθερότητα σε αυτές τις δύο «γειτονιές», ώστε όχι μόνο να ευημερούν, αλλά και να συμβάλλουν σε μια ευρύτερη γεωπολιτική μετάβαση: τη σύνδεση του Ινδο-Ειρηνικού με την Ευρώπη. Αυτός ήταν ο ρόλος των χωρών μας και στην αρχαιότητα και αυτή τη συνδεσιμότητα θέλουμε να επαναφέρουμε σήμερα.

Δεν υπάρχει σταθερότητα στην περιοχή μας. Κι αυτό οφείλεται σε ριζοσπαστικές δυνάμεις οι οποίες έχουν ηγεμονικές φιλοδοξίες, που επιδιώκουν κυριαρχία και έλεγχο πόρων.

Από ισραηλινή σκοπιά, ο βασικός εχθρός είναι το Ιράν. Κι αυτό δεν το επέλεξε το Ισραήλ. Μετά την επανάσταση, το ριζοσπαστικό καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε εκεί αναπτύσσει δυνάμεις με μοναδικό στόχο τον αφανισμό του κράτους του Ισραήλ.

Πρωταρχική και πλέον επικίνδυνη επιδίωξή του είναι η ανάπτυξη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος, βαλλιστικών πυραύλων κι ενός εκτεταμένου δικτύου «πληρεξουσίων» (proxies) γύρω από το Ισραήλ. Πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο του καθεστώτος της Τεχεράνης, το οποίο -όπως έχουμε διαπιστώσει- όχι μόνο καταπιέζει τον λαό του, αλλά αποτελεί μείζονα απειλή για πολλές χώρες, ειδικά τις πραγματιστικές δυνάμεις της περιοχής, οι οποίες εστιάζουν στη σταθερότητα και την ευημερία των λαών τους.

Μια ακόμη δύναμη που ενισχύεται ακολουθώντας μη εποικοδομητική, ακόμη και καταστροφική, πολιτική είναι η Τουρκία. Η Τουρκία άλλαξε άρδην τη στάση της απέναντι στο Ισραήλ. Από στενός φίλος τη δεκαετία του '90, μετατράπηκε σε εχθρική δύναμη, χρησιμοποιώντας τη ρητορική του ριζοσπαστικού σουνιτικού Ισλάμ προκειμένου να επιδείξει ισχύ στην περιοχή.

Πρόσφατα, εκμεταλλευόμενη την αποδυνάμωση του Ιράν, η Τουρκία ισχυροποιήθηκε περαιτέρω, ειδικά στη Συρία. Παράλληλα έχει φιλοδοξίες στη Γάζα, προσφέρει καταφύγιο σε στελέχη της Χαμάς στο τουρκικό έδαφος και επιδιώκει να διατηρήσει την επιρροή της οργάνωσης εκεί. Για εμάς, αυτό αποτελεί πρόκληση, αλλά είναι μια πρόκληση που δεν αφορά μόνο εμάς, αφορά ολόκληρη την περιοχή.

Όσον αφορά τη διμερή μας σχέση, εστιάζουμε στα θετικά. Δεν απειλούμε κανέναν και θέλουμε η συνεργασία μας να προβάλλει σταθερότητα και να επιτρέπει και στις δύο χώρες να μπορούν να αμυνθούν, εφόσον χρειαστεί.

Βασικός παράγοντας αστάθειας το Ιράν 

• Αφού αναφερθήκατε στο Ιράν, ας μείνουμε σε αυτό το θέμα. Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου θα συναντηθεί σήμερα με τον πρόεδρο Τραμπ στην Ουάσιγκτον. Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που μεταφέρει; Το Ισραήλ θα πιέσει για πιο δυναμικές ενέργειες απέναντι στο Ιράν, πέρα από τις τρέχουσες διπλωματικές προσπάθειες;

Η τρέχουσα συγκυρία επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να αντιμετωπίσουν το ευρύ φάσμα απειλών που θέτει το Ιράν, τόσο στην περιοχή μας όσο και ευρύτερα. Όπως ανέφερα και πριν, το πρώτο ζήτημα είναι οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν. Η Τεχεράνη δεν εγκαταλείπει αυτόν τον στόχο. Μπορεί να επιβραδύνει τον ρυθμό ή να αλλάξει κάποιες παραμέτρους, αλλά ο βασικός στόχος παραμένει. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπιστεί από τις ΗΠΑ και, ιδανικά, από μια ενωμένη διεθνή κοινότητα που θέλει να αποτρέψει το Ιράν από το να καταστεί μια χώρα με στρατιωτικές πυρηνικές δυνάμεις. Το έχουμε δει να συμβαίνει με τις κυρώσεις, με τους μηχανισμούς πίεσης και με την αμερικανική επιχείρηση του περασμένου Ιουνίου, και παραμένει πρωταρχικό μέλημα για όλους μας.

Θεωρούμε επίσης ότι πρέπει να περιοριστούν οι δυνατότητες του Ιράν στον τομέα των βαλλιστικών πυραύλων. Για εμάς είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια και την προστασία του λαού μας.

Τα τελευταία δυόμισι χρόνια, το Ιράν επιτέθηκε τρεις φορές άμεσα στο Ισραήλ με βαλλιστικούς πυραύλους. Η επιχείρηση που πραγματοποιήσαμε τον περασμένο Ιούνιο αποδυνάμωσε μεγάλο μέρος των βαλλιστικών δυνατοτήτων του, αλλά δεν τις εξάλειψε. Και το Ιράν δηλώνει ανοιχτά ότι θέλει όχι μόνο να τις αποκαταστήσει αλλά και να τις ενισχύσει, καθώς τις θεωρεί στρατηγικό εργαλείο για την καταστροφή του Ισραήλ.

Όμως οι πύραυλοι αυτοί δεν απειλούν μόνο το Ισραήλ· απειλούν ολόκληρη την περιοχή και όχι μόνο. Αποτελούν απειλή και για την Ευρώπη, καθώς η εμβέλειά τους ξεπερνά τα 2.000 χιλιόμετρα. Επιπλέον, συνδέονται άμεσα με το πυρηνικό πρόγραμμα, ως το δυνητικό μέσο μεταφοράς των μελλοντικών πυρηνικών κεφαλών του. Αυτή είναι μια απειλή που πρέπει να αντιμετωπιστεί και ελπίζουμε οι ΗΠΑ να αξιοποιήσουν την ευκαιρία.

Το Ιράν είναι ο βασικός παράγοντας αστάθειας στην περιοχή μέσω του δικτύου των «πληρεξουσίων» του. Το βλέπετε και εδώ, στον Πειραιά, με την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Χούθι. Οι ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάζονται να κάνουν τον γύρο της Αφρικής. Το βιώνει και η Αίγυπτος, καθώς η κίνηση στη Διώρυγα του Σουέζ έχει μειωθεί δραματικά. Δεν πρόκειται για κάτι θεωρητικό.

Το Ιράν στηρίζει τους Χούθι, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς. Πρόκειται για στρατιωτικές οργανώσεις που έχουν πλέον τη δομή μεγάλων στρατών, ορισμένοι εκ των οποίων είναι ισχυρότεροι και από συμβατικούς ευρωπαϊκούς στρατούς. Αυτό πρέπει να σταματήσει. Είναι ζωτικής σημασίας. Το Ιράν έχει χτίσει «σύνορα» γύρω από το Ισραήλ. Μπορεί γεωγραφικά να απέχουμε 1.000 ή 2.000 χιλιόμετρα, αλλά δημιούργησαν γύρω μας ένα «δαχτυλίδι φωτιάς», όπως το αποκαλούν. Καταφέραμε να αποδυναμώσουμε και να εξαρθρώσουμε ισχυρά στοιχεία αυτού του δαχτυλιδιού. Η Συρία δεν είναι πια η ίδια. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς, ακόμη και οι Χούθι έχουν αποδυναμωθεί, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν και το Ιράν προσπαθεί να τους ανασυγκροτήσει.

Θα πρόσθετα, τέλος, πως και οι ίδιοι οι Αμερικανοί δηλώνουν ανήσυχοι για τον καταπιεστικό χαρακτήρα αυτού του καθεστώτος. Όλοι είδαμε τη φρίκη στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων πόλεων, με το καθεστώς να στρέφεται βίαια εναντίον των ίδιων του των πολιτών.

Ο ιρανικός λαός αξίζει καλύτερα 

• Άρα η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν αποτελεί πλέον επίσημο στρατηγικό στόχο;

- Όλοι θα θέλαμε να δούμε ένα διαφορετικό καθεστώς στο Ιράν, ένα καθεστώς δημοκρατικό, όπου ο ιρανικός λαός θα απολαμβάνει όσα του αξίζουν. Λόγω της ιστορίας και του πολιτισμού του, ο λαός αυτός δικαιούται να έχει έναν σημαντικό ρόλο τόσο στην περιοχή όσο και διεθνώς. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι μπορούμε να υπαγορεύσουμε εμείς τις εξελίξεις στο εσωτερικό του Ιράν, οφείλουμε όμως να θέσουμε «κόκκινες γραμμές».

Ο λαός του Ιράν υφίσταται καταπίεση. Αν ισχυριστούμε ότι πρόκειται αποκλειστικά για εσωτερικό ζήτημα, ουσιαστικά τον αφήνουμε στη μοίρα του. Ελπίζουμε όλοι ότι κάποια στιγμή το Ιράν θα αλλάξει. Προς το παρόν, όμως, από ισραηλινή σκοπιά, προτεραιότητά μας αποτελεί η ουσιαστική μείωση της απειλής που το Ιράν συνιστά για ολόκληρη την περιοχή.

• Σε περίπτωση άμεσης σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν, το Ισραήλ θα αποτελούσε πιθανότατα πρωταρχικό στόχο. Τι θα σήμαινε ένα τέτοιο ενδεχόμενο για τη δική σας ασφάλεια και ποιες θα ήταν οι αλυσιδωτές επιπτώσεις για την ευρύτερη περιοχή;

-Το Ισραήλ είναι μια χώρα ικανή να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Το έχουμε αποδείξει αυτό στα δύο χρόνια πολέμου με όλους τους «πληρεξουσίους» του Ιράν, αλλά και με το ίδιο το Ιράν. Ο πρωθυπουργός μας το έχει πει ξεκάθαρα: μην μας δοκιμάζετε και μην μας επιτίθεστε.

• Σε ένα τέτοιο σενάριο, τι είδους επιχειρησιακή συνδρομή θα περιμένατε από την Ελλάδα, αν θα περιμένατε, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας υποδομών όπως η αμερικανική βάση στη Σούδα;

- Όπως ανέφερα ήδη, αναμένουμε από τη διεθνή κοινότητα να παραμείνει ενωμένη και να σταθεί στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών στην προσπάθειά τους να εξουδετερώσουν ορισμένες από τις άμεσες απειλές που προέρχονται από το Ιράν. Όσον αφορά το Ισραήλ, θα υπερασπιστούμε τον εαυτό μας με τις δικές μας δυνάμεις.

• Άρα, δεν περιμένετε κάτι παραπάνω από μια συμπαράσταση…

- Δεν θα το έθετα ακριβώς έτσι. Η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, είναι «φίλη» με το Ισραήλ. Ως εκ τούτου, σε καιρό πολέμου, περιμένουμε από τους φίλους μας να μάς στηρίξουν. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω πολιτικών δηλώσεων ή αξιοποιώντας την επιρροή τους. Σε επίπεδο άμυνας, όμως, βασιζόμαστε στις δικές μας δυνάμεις.

Έχουμε, βεβαίως, λάβει σημαντική βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αυτό αποτελεί μέρος της ιδιαίτερης σχέσης μας. Και όταν δεχθήκαμε απειλές και επιθέσεις από το Ιράν, υπήρξε συντονισμένη κινητοποίηση δυνάμεων από διάφορες χώρες -τη Γαλλία, τη Βρετανία, ακόμα και ορισμένα αραβικά κράτη- προκειμένου να μπορέσουμε να αμυνθούμε αποτελεσματικά.

Η σχέση εμπιστοσύνης με την Ελλάδα και τι άλλαξε με την Τουρκία

• Μιλώντας για την Ελλάδα και την άμυνα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνέντευξή του την προηγούμενη εβδομάδα στον ΣΚΑΙ, ανακοίνωσε την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας, όσον αφορά τον ελληνικό Σιδηρούν Θόλο (Iron Dome). Ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και πώς σκοπεύει το Ισραήλ να μεταφέρει σημαντική τεχνογνωσία στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, ώστε η Ελλάδα να μην είναι απλώς αγοραστής αλλά και εταίρος και συνεταίρος στην παραγωγή;

- Καταρχάς, έχουμε πολύ στενές και φιλικές σχέσεις με την Ελλάδα. Είναι μια χώρα που εμπιστευόμαστε. Επομένως, όταν μιλάμε για ανταλλαγή δυνατοτήτων και τεχνολογιών, πρόκειται πραγματικά για ανταλλαγή. 

Ο ρυθμός υλοποίησης θα καθοριστεί από την ίδια την Ελλάδα. Η Ελλάδα επιθυμεί να αναβαθμίσει τις δυνατότητές της, ιδίως στον τομέα της άμυνας. Εμείς είμαστε παρόντες, συνεργαζόμαστε στενά και είμαστε πρόθυμοι να μοιραστούμε την τεχνογνωσία μας. 

Όσο για το χρονοδιάγραμμα, θα πρέπει να ρωτήσετε τον Πρωθυπουργό σας. Πιστεύω όμως ότι όλοι προσδοκούν πως οι εξελίξεις θα δρομολογηθούν στο άμεσο μέλλον.

• Πρόσφατα ο υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας, μιλώντας για τις σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας, είπε πως πριν από 20-25 χρόνια, ήταν στενοί σύμμαχοι και φίλοι. Κάτι που αναφέρατε κι εσείς λίγο νωρίτερα. Αν το Ισραήλ στο μέλλον εξομαλύνει τις σχέσεις του με την Άγκυρα, υπάρχει ενδεχόμενο η Ελλάδα να βρεθεί παραγκωνισμένη;

- Σε καμία περίπτωση. Η σχέση με την Ελλάδα χτίστηκε πάνω στη βάση ότι είναι αμοιβαία επωφελής και ουσιαστική και για τις δύο χώρες, και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Σαφώς και θέλουμε να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με την Τουρκία. Όμως, η σημερινή Τουρκία είναι τελείως διαφορετική από εκείνη που αποφάσισε να αλλάξει πορεία και να απομακρυνθεί από το Ισραήλ.

Ήταν επιλογή του Ερντογάν, ο οποίος όμως δεν άλλαξε μόνο τις σχέσεις με το Ισραήλ, αλλά και τη χώρα του σε πολλούς τομείς.

Η Τουρκία παραμένει σημαντικό κράτος και ισχυρή δύναμη στην περιοχή, με ρόλο που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Θα θέλαμε να βελτιώσουμε την κατάσταση και να μειώσουμε τις εντάσεις, αλλά δεν πιστεύω ότι το επίπεδο εμπιστοσύνης του παρελθόντος υπάρχει σήμερα. Αντίθετα, η εμπιστοσύνη που έχουμε οικοδομήσει με την Ελλάδα είναι απτή, ισχυρή και θα συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό στο μέλλον.

• Σχετικά με το σχήμα «3+1» που συνδέει Ελλάδα-Κύπρο-Ισραήλ με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρατηρούμε μια σαφή μετατόπιση από την ενεργειακή συνεργασία προς έναν ισχυρό πυλώνα ασφάλειας. Υπάρχει προοπτική αυτό το σχήμα να εξελιχθεί σε μια μόνιμη, θεσμοθετημένη αρχιτεκτονική ασφάλειας; Θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα de facto περιφερειακό «μίνι ΝΑΤΟ», που θα εγγυάται τη σταθερότητα απέναντι σε αναθεωρητικές απειλές;

- Πιστεύω ότι το τριμερές σχήμα που έχουμε οικοδομήσει Ισραήλ, Ελλάδα και Κύπρος δεν είναι πλέον «βρέφος», αλλά «παιδί». Υπάρχει εδώ και δέκα χρόνια - και όταν ένα τέτοιο πλαίσιο διατηρείται τόσο καιρό, σημαίνει ότι έχει ουσιαστική αξία. Τον περασμένο Δεκέμβριο αποφασίσαμε να προσθέσουμε νέα επίπεδα συνεργασίας και να προσκαλέσουμε και άλλες φιλικές χώρες να συμμετάσχουν.

Αυτή η συνδεσιμότητα μεταξύ μας λειτουργεί ως μια μορφή εγγύησης και ασφάλειας για τις ανάγκες των τριών χωρών, είτε πρόκειται για την ενέργεια, την τεχνολογία και τα καλώδια μεταφοράς δεδομένων, είτε για την κοινή διαχείριση εκτάκτων καταστάσεων. Ζούμε στην ίδια περιοχή και αντιμετωπίζουμε κοινές περιβαλλοντικές προκλήσεις, από την υπερθέρμανση των θαλασσών μέχρι θαλάσσιες καταστροφές.

Οι δυνάμεις μας ενωμένες είναι σαφώς ισχυρότερες από τις δυνατότητες που έχει η κάθε χώρα ξεχωριστά. Σε έναν κόσμο ασταθή, αυτού του είδους οι τριμερείς συνεργασίες ή το σχήμα «3+1» μας προσφέρουν μεγαλύτερες δυνατότητες.

Και δεν περιοριζόμαστε μόνο εκεί. Έχουμε τη «Συμφωνία του Αβραάμ», το East Mediterranean Gas Forum, καθώς και τις δικές σας τριμερείς με την Αίγυπτο. Όλοι αυτοί οι συνδυασμοί ενισχύουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή. Κάποιοι από αυτούς αλληλοκαλύπτονται, άλλοι κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις, και αυτό είναι καλό. Μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε τις ριζικές αλλαγές της εποχής μας, που κλονίζουν τον κόσμο όπως τον ξέραμε και τον καθιστούν ασταθή. Αυτές οι συνεργασίες ήρθαν για να μείνουν, να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν σε κάθε τομέα όπου κρίνεται σημαντικό, από την κοινή έρευνα και την τεχνολογία, μέχρι την οικοδόμηση ενεργειακών διασυνδέσεων που θα εξυπηρετούν και ευρύτερα δίκτυα πέρα από τα σύνορά μας.

Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις πύλες της Ευρώπης, την πλησιέστερη πύλη για όποιον έρχεται από τη Μέση Ανατολή ή τη Δύση, και εμείς αναγνωρίζουμε τα στρατηγικά πλεονεκτήματα που έχετε και θέλουμε να είμαστε μέρος αυτών.

• Όσον αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση, παρά τις πρόσφατες αναθεωρήσεις στο χρονοδιάγραμμα που ανακοινώθηκαν από τη Nexans, και αναμένουμε νεότερα την επόμενη εβδομάδα, το έργο θεωρείται ζωτικής σημασίας. Πού βρισκόμαστε σήμερα; Πότε αναμένεται να ποντιστεί το καλώδιο προς τις ισραηλινές ακτές;

- Το συντομότερο δυνατόν. Και οι τρεις κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί για το έργο. Υπάρχουν ακόμη ορισμένες παράμετροι, κυρίως εμπορικής φύσεως, που πρέπει να διευθετηθούν, όμως η κατεύθυνση είναι σαφής: όσο πιο σύντομα, τόσο το καλύτερο. Το έργο θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας, τόσο ως εγγύηση σταθερότητας όσο και ως δυνατότητα τροφοδοσίας.

Βλέπουμε τη διασυνδεσιμότητα όχι μόνο μεταξύ των χωρών μας, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου. Για παράδειγμα, θα θέλαμε να δούμε την ανάπτυξη σχέσεων με την Ινδία στο πλαίσιο του διαδρόμου Ινδία-Μέση Ανατολή-Ευρώπη, που έχει σημαντικές προοπτικές ως συμπληρωματική διαδρομή σύνδεσης μεταξύ Ινδο-Ειρηνικού και Ευρώπης.

Για να προχωρήσει αυτό απαιτούνται σταθερότητα και άρση εμποδίων μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων κατά μήκος της διαδρομής. Πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο -όχι κάτι άμεσο-, αλλά οι εμπλεκόμενες χώρες ήδη κάνουν βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Τα έργα διασύνδεσης στην περιοχή αποτελούν μέρος αυτής της ευρύτερης στρατηγικής.

Εσείς, για παράδειγμα, ήδη δοκιμάζετε πρωτοβουλίες όπως ο «Κάθετος Διάδρομος», που μπορεί να λειτουργήσει ως ενεργειακή πύλη για την Ευρώπη. Η ενέργεια αυτή μπορεί να προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, από αμερικανικές εταιρείες ή ακόμη και από τον Κόλπο. Στόχος είναι ένα ενιαίο, συνεργατικό ενεργειακό σύστημα που θα μεγιστοποιεί τα οφέλη για όλους.

• Όσον αφορά τον αγωγό EastMed, πιστεύετε ότι είναι βιώσιμος; Πώς βλέπετε το μέλλον του;

- Πρόκειται πρωτίστως για μια έννοια. Δεν είμαι βέβαιος ότι ο αγωγός, από μόνος του, αποτελεί τη μοναδική λύση. Το βασικό ερώτημα είναι πώς θα μεταφερθεί ενέργεια από την Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής προς την Ελλάδα. Η Ελλάδα έχει ήδη εξελιχθεί σε πύλη εισόδου, με υποδομές όπως η Ρεβυθούσα, η Αλεξανδρούπολη, αλλά και τα διασυνδεδεμένα δίκτυα αγωγών και ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι πώς θα φτάσει η ενέργεια σε αυτή την πύλη. Μπορεί να πρόκειται για LNG από την περιοχή μας, μπορεί στο μέλλον να είναι αγωγοί, ίσως ακόμη και υδρογόνο. Δεν έχουμε ακόμη πλήρη εικόνα για το ακριβές ενεργειακό μείγμα του μέλλοντος ούτε για τα χρονοδιαγράμματα. Είναι σαφές, ωστόσο, ότι η αγορά ενέργειας μεταβάλλεται. Όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι και εκείνη που θα αποδειχθεί πιο πρακτική, υλοποιήσιμη και εμπορικά βιώσιμη θα είναι τελικά αυτή που θα προχωρήσει.

• Αναφέρατε ήδη τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης για τον διάδρομο IMEC. Θα μπορούσε αυτό το εγχείρημα να λειτουργήσει και ως «ασπίδα» της περιοχής απέναντι στις τουρκικές πιέσεις;

- Όπως ανέφερα και προηγουμένως, δεν θεωρώ τους διαδρόμους συνδεσιμότητας ή τα έργα συνεργασίας ως πρωτοβουλίες που στρέφονται εναντίον κάποιου. Αντιθέτως, θα ήθελα να είναι τόσο επιτυχημένα ώστε και άλλες χώρες, ακόμη και η Τουρκία, να θελήσουν κάποια στιγμή να συμμετάσχουν. Ο στόχος είναι η μείωση των εντάσεων, όχι η δημιουργία νέων.

Εστιάζουμε στο όφελος των χωρών και των λαών μας, δημιουργώντας προστιθέμενη αξία και ενισχύοντας τη σταθερότητα. Η σταθερότητα, με τη σειρά της, μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας προσέλκυσης συνεργασιών. Παράλληλα, κάθε χώρα επιδιώκει φυσικά να διαθέτει την ικανότητα να υπερασπίζεται τον εαυτό της - και αυτό είναι απολύτως θεμιτό.

• Ωστόσο, μέχρι στιγμής βλέπουμε την Τουρκία να αντιτίθεται σε τέτοιες πρωτοβουλίες… 

- Πρώτα απ’ όλα, η ικανότητα μιας χώρας να υπερασπίζεται τον εαυτό της λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε όσους θα σκέφτονταν να προχωρήσουν σε «περιπέτειες». Παράλληλα, καταβάλλονται διεθνείς προσπάθειες για τη μείωση των εντάσεων. Υπάρχουν πρωτοβουλίες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον πρόεδρο Τραμπ προς αυτή την κατεύθυνση. Το κάνει με το δικό του ιδιαίτερο στυλ και με μεγάλη δέσμευση. Έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για την αλλαγή των δεδομένων σε περιοχές έντασης, όπως η Γάζα, αλλά και σε άλλα μέτωπα.

Εάν υπάρξει επιμονή και πρόοδος και στο μέτωπο του Ιράν, ενδέχεται να δούμε περαιτέρω αποκλιμάκωση. Την ίδια στιγμή, όμως, εμείς συνεχίζουμε να ενισχύουμε τις δικές μας δυνατότητες και τις συνεργασίες μας.

Η ειρήνη δεν είναι ένα εύκολο εγχείρημα

• Ας περάσουμε στο θέμα της Γάζας. Το Ισραήλ έχει δεχθεί έντονη κριτική για την ανθρωπιστική κατάσταση εκεί. Ποιο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο για την πλήρη αποκατάσταση της ροής βοήθειας και πώς διασφαλίζετε ότι αυτή δεν θα καταλήξει ξανά στα χέρια της Χαμάς;

- Πρέπει να θυμόμαστε ότι η 7η Οκτωβρίου ήταν μια βάναυση, άνευ προηγουμένου επίθεση εναντίον του Ισραήλ από μια τρομοκρατική οντότητα που είχε εγκαθιδρυθεί στη Γάζα και ελεγχόταν από τη Χαμάς, με ανείπωτες θηριωδίες σε βάρος Ισραηλινών. Αποδεχθήκαμε το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα, το οποίο εξελίσσεται σε διαδοχικές φάσεις.

Ολοκληρώσαμε την πρώτη φάση και περνάμε στη δεύτερη, η οποία προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς και την αντικατάσταση των κυβερνητικών και στρατιωτικών της δομών από άλλους φορείς. Δεν είναι εύκολο εγχείρημα, αλλά δίνουμε χρόνο και στηρίζουμε το σχέδιο του Προέδρου Τραμπ.

Σήμερα δεν υπάρχει έλλειψη ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Η διανομή παρακολουθείται και ελέγχεται μέσω μηχανισμού που δημιουργήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες με τη συμμετοχή πολλών χωρών. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική υποσημείωση: περίπου το 15% έως 20% κάθε φορτηγού που εισέρχεται στη Γάζα καταλήγει στα χέρια της Χαμάς, η οποία ελέγχει μεγάλο μέρος του πληθυσμού στη λεγόμενη «Δυτική Γάζα», όπου ζει και η πλειονότητα των Παλαιστινίων.

Αυτοί οι πόροι επιτρέπουν στη Χαμάς να ανασυγκροτείται, να στρατολογεί μέλη, να διατηρεί τον πολιτικό έλεγχο και να αγοράζει ή να παράγει όπλα. Δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένη να παραιτηθεί οικειοθελώς από όλα αυτά. 

Αυτό είναι το πρόβλημα. Για να προχωρήσουμε στην ανοικοδόμηση, πρέπει να δούμε πραγματική αλλαγή. Πρέπει η Χαμάς να εξαρθρωθεί πλήρως -όχι απλώς να περάσει στην παρανομία όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο- και να αντικατασταθεί από μια παλαιστινιακή διοίκηση εντός της Γάζας, υποστηριζόμενη από τη δομή που προβλέπει το σχέδιο Τραμπ.

Αν συμβεί αυτό, θα δούμε την αλλαγή. Η ανοικοδόμηση θα μπορεί να ξεκινήσει σταδιακά, ακόμη και σε περιοχές που σήμερα βρίσκονται υπό τον έλεγχο των ισραηλινών δυνάμεων, οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο 53% της Λωρίδας της Γάζας. Αλλά για να γίνει αυτό, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι πόροι της ανοικοδόμησης δεν θα καταλήγουν σε πρόσωπα ή δομές που συνδέονται με τη Χαμάς.

• Πώς απαντάτε στις κατηγορίες για δυσανάλογη χρήση βίας, ειδικά από τη στιγμή που ο αριθμός των θυμάτων έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις;

- Ακούω συχνά αυτόν τον ισχυρισμό περί «δυσανάλογης χρήσης βίας» και αναρωτιέμαι: τι ορίζεται ως αναλογικό; Πώς διαχειρίζεται κανείς έναν πόλεμο στην πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή του κόσμου, η οποία οικοδομήθηκε εξαρχής με πολεμική στρατηγική τη χρήση των αμάχων ως ασπίδα;

Κάτω από τη Γάζα υπάρχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα τούνελ. Στην αρχή νομίζαμε ότι ήταν 500-600 χιλιόμετρα, αλλά είναι πολύ περισσότερα. Αυτά δεν είναι τούνελ για μετακινήσεις ή καταφύγια αμάχων. Πρόκειται γαι στρατιωτικές υποδομές, με θέσεις μάχης, αποθήκες πυρομαχικών και δίκτυα μεταφοράς ανθρώπων και όπλων. Ολόκληρη η Γάζα χτίστηκε έτσι. Δρόμοι και κτίρια ήταν παγιδευμένα με εκρηκτικά από την κατασκευή τους, ώστε να χρησιμοποιούνται ως μέσα πολέμου.

Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, το Ισραήλ -σε αντίθεση με πολλές άλλες χώρες σε παρόμοιες συνθήκες- δημιούργησε ασφαλείς διαδρόμους και ζώνες για τη μετακίνηση των αμάχων. Γνωρίζω ότι υπήρξαν επικρίσεις για τη μετακίνηση πληθυσμών από τη μία περιοχή στην άλλη. Ποια ήταν όμως η εναλλακτική; Να μείνουν και να πεθάνουν; Σε πολλές περιπτώσεις, η Χαμάς εμπόδισε ακόμη και με τη βία την απομάκρυνση αμάχων από επικίνδυνες ζώνες.

Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση αυτού του πολέμου που μας επιβλήθηκε, επιχειρήσαμε με τον μοναδικό τρόπο που μπορούσε να επιχειρήσει ένας στρατός, καταβάλλοντας τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια για την προστασία των αμάχων. 

Αν συγκρίνετε την κατάσταση με τον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), η διεθνής κοινότητα χρειάστηκε τεσσεράμισι χρόνια για να τον καταστρέψει, ισοπεδώνοντας πόλεις όπως η Μοσούλη και η Ράκα. Εκεί δεν χρησιμοποιήθηκαν τα ίδια μέτρα προστασίας αμάχων που εφαρμόζουμε εμείς. Υπάρχει, λοιπόν, και μια δόση υποκρισίας από όσους λένε «έχετε δικαίωμα στην αυτοάμυνα, αλλά κάνετε υπερβολές». Το ερώτημα είναι: ποια εναλλακτική προτείνουν όσοι μας επικρίνουν;

Θυμάμαι τις διεθνείς αντιδράσεις για τη Ράφα. Έλεγαν ότι δεν μπορούμε να την εκκενώσουμε. Την εκκενώσαμε, και οι μάχες συνεχίζονται ακόμη και σήμερα στο υπόγειο δίκτυο της Γάζας. Αυτή η πραγματικότητα δημιουργήθηκε από τη Χαμάς -και ίσως και από δικά μας λάθη, επειδή επιτρέψαμε να οικοδομηθεί- ενώ ο κόσμος σιωπούσε και χώρες όπως το Ιράν συνέβαλαν στην ενίσχυσή της. Το μάθημα που πήραμε από την 7η Οκτωβρίου είναι ότι δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε τέτοιες δυνάμεις να αναπτύσσονται και να ενισχύονται ξανά στα σύνορά μας.

Όχι στην παρουσία τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Γάζα

• Προ δύο ημερών είδαν το φως της δημοσιότητας πληροφορίες ότι η Άγκυρα επιδιώκει να αναβαθμίσει τον ρόλο της στην πόλη της Γάζας. Θα δεχόταν το Ισραήλ μια τουρκική στρατιωτική ή διπλωματική παρουσία στα σύνορά του, από τη στιγμή που η Άγκυρα αρνείται να χαρακτηρίσει τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση;

- Αντιτιθέμεθα κατηγορηματικά στην παρουσία τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Γάζα. Είναι κάτι που ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου έχει δηλώσει επανειλημμένα. Όπως έχω προαναφέρει, θεωρούμε ότι η Τουρκία, όπως και το Κατάρ, λειτουργούν ως προστάτες της Χαμάς και επιθυμούν να διατηρήσουν την ισχύ της οργάνωσης στη Γάζα. Γι’ αυτό δεν θα επιτρέψουμε να αποτελέσουν μέρος οποιουδήποτε διεθνούς στρατιωτικού μηχανισμού που θα δημιουργηθεί για να αλλάξει την πραγματικότητα επί του πεδίου.

• Πώς αξιολογείτε, λοιπόν, τον ρόλο της Τουρκίας σε αυτή τη φάση;

- Το έχω ξαναπεί: θεωρώ ότι ο ρόλος της είναι επικίνδυνος και καθόλου εποικοδομητικός για την περιοχή. Όσο εργαλειοποιεί ριζοσπαστικά σουνιτικά στοιχεία που απειλούν κυβερνήσεις στη Μέση Ανατολή -και μέρος αυτών είναι οργανώσεις όπως η Χαμάς- δεν μπορούμε να τη βλέπουμε ως παράγοντα σταθερότητας ή ως κράτος που συνεισφέρει σε ένα καλύτερο μέλλον για την περιοχή.

• Γιατί θεωρείτε απαραίτητη μια μόνιμη ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στη Γάζα, τη στιγμή που η διεθνής κοινότητα φαίνεται να απορρίπτει αυτή την ιδέα; Και τελικά, ποιος θα κυβερνά τη Γάζα, ας πούμε, σε έξι μήνες από τώρα; 

- Το σχέδιο Τραμπ, το οποίο το Ισραήλ έχει αποδεχθεί, είναι σαφές: θα παραμείνουμε στη Γάζα όσο χρειάζεται και όσο η Χαμάς έχει παρουσία εκεί, διατηρώντας τη δυνατότητα να επιχειρούμε για λόγους ασφαλείας όποτε κρίνεται απαραίτητο στο μέλλον.

Είναι πολύ εύκολο για άλλες χώρες να επικρίνουν το Ισραήλ και να μην αναλαμβάνουν ρίσκο για ζωές Ισραηλινών.Δεν πιστεύω ότι οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο θα δεχόταν να ζει με μια τέτοια άμεση απειλή στα σύνορά της. Αυτά δεν είναι θεωρητικά προβλήματα για εμάς. Οι εφιάλτες μας έγιναν πραγματικότητα.

Επομένως, όταν πρόκειται για την ασφάλεια του Ισραήλ, θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να υπερασπιστούμε τον λαό μας. Θέλουμε να ζήσουμε ειρηνικά με τους γείτονές μας, στην περιοχή μας, αλλά η καλή θέληση των άλλων δεν μπορεί να αντικαταστήσει την πραγματική αλλαγή στη συμπεριφορά των γειτόνων μας.

Χωρίς μια πραγματική αλλαγή στη συμπεριφορά τους -είτε μιλάμε για την Παλαιστινιακή Αρχή που στο εκπαιδευτικό της σύστημα καλλιεργεί τη λύση του «ενός κράτους», είτε για την επιβράβευση ατόμων που διέπραξαν φρικτές τρομοκρατικές και εγκληματικές ενέργειες διατηρώντας έτσι την ιδέα ότι τέτοιες πράξεις είναι αποδεκτές- δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος. Αν επιβραβεύουν τέτοιες πράξεις, συντηρούν την αντίληψη ότι είναι αποδεκτές.

Δεν λέω ότι είναι αδύνατο στο μέλλον, λέω ότι τώρα είναι αδύνατον. Χρειάζεται να δούμε πραγματική αλλαγή στους γείτονές μας. Και οι δύο κοινωνίες έχουν υποφέρει πολύ. Υπάρχει μίσος, πικρία και φόβος. Η 7η Οκτωβρίου ήταν ένα μεγάλο πλήγμα. Άλλαξε τη νοοτροπία στο Ισραήλ, ίσως και μεταξύ Παλαιστινίων και άλλων αραβικών χωρών. Πρέπει να οικοδομήσουμε μια διαδικασία που θα επιτρέψει στην ειρήνη να υπάρξει και να επικρατήσει. Προς το παρόν, αυτό είναι αδύνατον.

• Πολλοί θεωρούν, μεταξύ αυτών και κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί, ότι μια λύση δυο κρατών θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη στην περιοχή. Το Ισραήλ λέει όχι σε αυτή την λύση. Γιατί θεωρείτε ότι μια λύση δυο κρατών δεν θα διασφάλιζε την ειρήνη στην περιοχή;

- Λέω ότι είναι σαφές: πως και τα δύο έθνη πρέπει να βρουν έναν πρακτικό τρόπο να συνυπάρχουν. Αντιτιθέμεθα στο σύνθημα «από το ποτάμι ως τη θάλασσα» (From the river to the sea). Υπάρχουν πολιτικές λύσεις, οι οποίες θα επιτευχθούν μόνο μέσα από άμεσες διαπραγματεύσεις γύρω από το τραπέζι των συνομιλιών. Όμως, η στιγμή δεν είναι ώριμη. Όποιος προσπαθεί να επιταχύνει βίαια αυτή τη διαδικασία, προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά. Είναι σαν να ρίχνει λάδι στη φωτιά.

• Η πρώτη συνεδρίαση του «Συμβουλίου της Ειρήνης» που δημιούργησε ο πρόεδρος Τραμπ αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 19 Φεβρουαρίου. Ενώ το Ισραήλ έχει αποδεχθεί την πρόσκληση να συμμετάσχει, υπάρχουν αναφορές για σημαντικές τριβές σχετικά με τη συμπερίληψη χωρών όπως η Τουρκία και το Κατάρ στο εκτελεστικό συμβούλιο. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης το να κατέχει η Άγκυρα κομβική θέση εποπτείας, δεδομένης της στάσης της απέναντι στη Χαμάς;

- Έχουμε μεγάλη εμπιστοσύνη στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Πρόεδρο Τραμπ. Εφόσον το «Συμβούλιο της Ειρήνης» αποκτήσει νέα δομή, θα πρέπει να αποδείξει στην πράξη ότι είναι αποτελεσματικό στην επίλυση του προβλήματος. Γι’ αυτό ήμασταν έτοιμοι να συμμετάσχουμε εξαρχής σε αυτή τη διαδικασία. Είναι πολύ εύκολο να λέει κανείς «όχι» σε οτιδήποτε νέο. Εμείς κρίνουμε τα πράγματα εκ του αποτελέσματος. Θέλουμε να λειτουργήσουν, θέλουμε να πετύχουν.

Γι' αυτό στηρίξαμε το σχέδιο του Προέδρου Τραμπ για τη Γάζα, όπως στηρίξαμε και στο παρελθόν, κατά την πρώτη του θητεία, τις πρωτοβουλίες του για τη διευθέτηση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Πρωτοβουλίες που, παρεμπιπτόντως, άλλες δυνάμεις έσπευσαν να απορρίψουν. Αυτή τη φορά δίνουμε μια ευκαιρία και ελπίζουμε σε επιτυχία.

• Επομένως, θα συμμετέχετε. 

- Ναι, έχουμε δηλώσει ότι θα συμμετάσχουμε. Δεν γνωρίζω λεπτομέρειες για συγκεκριμένες επισκέψεις ή συναντήσεις, αλλά είναι σαφές ότι αποτελούμε μέρος της διαδικασίας.

• Αναφερθήκατε νωρίτερα στις «Συμφωνίες του Αβραάμ». Βλέπετε περιθώριο για νέες «εκπλήξεις» με αραβικά κράτη ή ακόμη και με την Τουρκία;

- Οι Συμφωνίες του Αβραάμ είναι εξαιρετικά σημαντικές για την περιοχή μας. Υπογράφηκαν, επίσης, κατά την πρώτη θητεία του Προέδρου Τραμπ και έχουν αποδείξει τη σημασία τους τα τελευταία χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ δεν έχει διαφωνίες με τον αραβικό κόσμο σε ορισμένα ζητήματα, αλλά διατηρούμε αυτό το πλαίσιο γιατί είναι ζωτικής σημασίας για όλες τις εμπλεκόμενες χώρες.

Είναι ενδεικτικό ότι οι πτήσεις από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν σταμάτησαν σχεδόν ποτέ -σε αντίθεση με εκείνες από την Ευρώπη- με εξαίρεση ελάχιστες ημέρες τον περασμένο Ιούνιο βάσει απόφασης που πήρε το Ισραήλ. Αυτές οι σχέσεις είναι ουσιαστικές. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν δύο αντίρροπες δυνάμεις στη Μέση Ανατολή: οι ριζοσπαστικές, με ηγεμονικές φιλοδοξίες που επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση, και οι ρεαλιστικές, που επενδύουν στη σταθερότητα και τη συνεργασία για το όφελος των λαών τους. Πρόκειται για μια ισχυρή ιδέα και όσο περισσότερο αποδίδει καρπούς, τόσο περισσότερες χώρες θα προσχωρούν. Η τάση είναι πλέον σαφής.

• Δηλαδή μπορεί να δούμε και τη Σαουδική Αραβία να προσχωρεί;

- Ελπίζουμε σίγουρα στη βελτίωση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία. Ο διάλογος είχε ξεκινήσει πριν από τον πόλεμο και τα κανάλια επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτά, καθώς ανήκουμε όλοι στο ίδιο στρατόπεδο, στη «δυτική ομάδα» της Μέσης Ανατολής. Ως προς το χρονοδιάγραμμα, θα χρησιμοποιήσω μια παρομοίωση: είναι σαν μια μηλιά. Ξέρουμε ότι οι καρποί θα πέσουν όταν ωριμάσουν, αλλά είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς ποιο μήλο θα πέσει πρώτο.

Οι φιλικές σχέσεις Ελλάδας-Ισραήλ μας επιτρέπουν να συζητάμε ακόμη και τις διαφωνίες μας

• Οι δύο τελευταίες ερωτήσεις αφορούν την Ελλάδα. Πώς αξιολογείτε την κοινή γνώμη στη χώρα μας; Πιστεύετε ότι η ελληνική κοινωνία αντιλαμβάνεται πλήρως την αναγκαιότητα αυτής της αμυντικής σύγκλισης ή θεωρείτε ότι υπάρχουν ακόμη στερεότυπα του παρελθόντος που εμποδίζουν τη βαθύτερη κατανόηση των θέσεών σας;

- Διαχωρίζω την κριτική προς το Ισραήλ ή προς συγκεκριμένες πολιτικές του, από την αντίληψη ότι η σχέση μεταξύ των δύο λαών μας είναι βαθιά και ουσιαστική και για τις δύο πλευρές. Πιστεύω ότι ακόμη και οι Έλληνες που ασκούν κριτική στο Ισραήλ ή έχουν επιφυλάξεις για ορισμένες πολιτικές μας, αναγνωρίζουν τη συμβολή του Ισραήλ στην ευημερία και την εθνική ασφάλεια της Ελλάδας. Οι φιλικές σχέσεις που απολαμβάνουμε μας επιτρέπουν να συζητάμε τα πάντα, ακόμη και τις διαφωνίες μας.

Υπάρχουν βέβαια ορισμένες φωνές στην Ελλάδα που υπερβαίνουν την απλή κριτική και θεωρούν ότι το Ισραήλ, ως έθνος-κράτος, δεν έχει δικαίωμα ύπαρξης. Πρόκειται για μια μικρή μειοψηφία, η οποία όμως είναι θορυβώδης και ενίοτε εργαλειοποιεί την άγνοια ή τα ειλικρινή αισθήματα άλλων ανθρώπων. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται τον αγώνα του Ισραήλ ενάντια στις ριζοσπαστικές δυνάμεις της Χαμάς.

Δεν είναι ένας πόλεμος μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών· είναι ένας πόλεμος ενάντια σε τρομοκρατικές ομάδες που υποκινούνται από μια άκαμπτη ιδεολογία και στρατηγική.

Εμείς παλεύουμε γι' αυτά. Μας ενδιαφέρει η ειρήνη και η σταθερότητα, και πιστεύω ότι κατά βάθος οι περισσότεροι Έλληνες βαθιά μέσα τους το κατανοούν αυτό.

• Κλείνοντας, ποιο είναι το προσωπικό σας μήνυμα προς τους Έλληνες πολίτες; Πιστεύετε ότι η Ελλάδα μπορεί όντως να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ του Ισραήλ και του αραβικού κόσμου;

- Θεωρώ ότι η Ελλάδα έχει τοποθετηθεί πολύ σωστά, διατηρώντας καλές σχέσεις με τις περισσότερες χώρες της περιοχής μας. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό τόσο για εμάς όσο και για τις υπόλοιπες χώρες. Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν την πραγματικότητα, θεωρώ ότι είναι μια θετική βάση για εμάς. Γι’ αυτό έχουμε τριμερείς και διμερείς συνεργασίες, και γι’ αυτό μοιραζόμαστε ένα κοινό όραμα για το μέλλον.

Πηγή: skai.gr