Σε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης μετατρέπεται εκ νέου η εξωτερική πολιτική της Κροατίας, με πρωταγωνιστές την πολιτειακή και την πολιτική ηγεσία της χώρας. Ο Πρόεδρος της Κροατίας, Ζόραν Μιλάνοβιτς, προέβη σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικού πολιτικού περιεχομένου, ανακοινώνοντας την κατηγορηματική του άρνηση να συναινέσει στη συμμετοχή της χώρας στη διεθνή πρωτοβουλία που φέρει την ονομασία «Συμβούλιο Ειρήνης».

Η συγκεκριμένη κίνηση, η οποία συνδέεται άμεσα με τον κύκλο επιρροής του Αμερικανού πολιτικού Ντόναλντ Τραμπ, αποτέλεσε την αφορμή για να εκδηλωθεί ακόμη μία φορά το βαθύ χάσμα που χωρίζει τον Πρόεδρο από την κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Αντρέι Πλένκοβιτς.

Η κατηγορηματική άρνηση του Μιλάνοβιτς

Ο Κροάτης Πρόεδρος τοποθετήθηκε δημόσια επί του ζητήματος, ξεκαθαρίζοντας τις προθέσεις του σχετικά με την προτεινόμενη ένταξη της Κροατίας στο εν λόγω σχήμα. Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδονται, ο Ζόραν Μιλάνοβιτς χαρακτήρισε την ιδέα συμμετοχής ως λανθασμένη και επιζήμια για τα εθνικά συμφέροντα.

Ο ανώτατος πολιτειακός άρχοντας της χώρας υποστήριξε ότι δεν προτίθεται να βάλει την υπογραφή του σε μια τέτοια απόφαση. Η επιχειρηματολογία του εδράζεται στην πεποίθηση ότι η συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης δεν προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στη χώρα, ενώ παράλληλα ενδέχεται να την εμπλέξει σε ατραπούς που αποκλίνουν από την παραδοσιακή διπλωματική της στρατηγική. Με τη στάση του αυτή, ο Πρόεδρος ασκεί ουσιαστικά το δικαίωμα αρνησικυρίας που του παρέχει το Σύνταγμα σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, μπλοκάροντας αποτελεσματικά τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης.

Το χρονικό της απόφασης

Η απόφαση του Προέδρου δεν ελήφθη εν κενώ. Είχε προηγηθεί η εκδήλωση της πρόθεσης από την πλευρά της κυβέρνησης να προχωρήσει στην ένταξη της Κροατίας στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία. Η κυβερνητική πλευρά θεωρούσε τη συμμετοχή ως μια ευκαιρία ενίσχυσης των δεσμών με την πλευρά Τραμπ και αναβάθμισης του ρόλου της χώρας στα διεθνή δρώμενα. Ωστόσο, ο Ζόραν Μιλάνοβιτς έθεσε φρένο σε αυτές τις βλέψεις, δηλώνοντας πως όσο ο ίδιος κατέχει το αξίωμα του Προέδρου, η Κροατία δεν θα συμμετάσχει σε αμφιλεγόμενες πρωτοβουλίες.

Η σύγκρουση με την κυβέρνηση Πλένκοβιτς

Η άρνηση αυτή αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο στη μακροχρόνια και σφοδρή πολιτική σύγκρουση μεταξύ των δύο ανδρών που ηγούνται της Κροατίας. Ο Πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς και ο Πρόεδρος Ζόραν Μιλάνοβιτς βρίσκονται σε μόνιμη τροχιά σύγκρουσης, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας και τη στάση της απέναντι σε μείζονα διεθνή ζητήματα.

Διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις

Η κυβέρνηση Πλένκοβιτς ακολουθεί μια σταθερά φιλοδυτική γραμμή, επιδιώκοντας την πλήρη ευθυγράμμιση με τις πολιτικές του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τη σύσφιξη των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντιθέτως, ο Πρόεδρος Μιλάνοβιτς υιοθετεί συχνά μια πιο ανεξάρτητη και ενίοτε ευρωσκεπτικιστική ρητορική. Έχει κατ' επανάληψη εκφράσει αντιρρήσεις για την εμπλοκή της Κροατίας στον πόλεμο της Ουκρανίας, αρνούμενος να υπογράψει την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας ή την εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών σε κροατικό έδαφος.

Τι σηματοδοτεί η άρνηση για το «Συμβούλιο Ειρήνης»

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία του Συμβουλίου Ειρήνης συνδέεται με τις προσπάθειες του περιβάλλοντος του Ντόναλντ Τραμπ να διαμορφώσει μια νέα πλατφόρμα διεθνούς διαλόγου. Η πρόσκληση προς την Κροατία έθεσε τη χώρα ενώπιον ενός διλήμματος σχετικά με το πώς θα τοποθετηθεί απέναντι στις εξελίξεις στην αμερικανική πολιτική σκηνή.

Η θεσμική εμπλοκή

Το πολιτικό σύστημα της Κροατίας απαιτεί τη σύμπραξη Προέδρου και Πρωθυπουργού για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική. Η άρνηση του Μιλάνοβιτς δημιουργεί ένα θεσμικό αδιέξοδο, καθώς χωρίς την υπογραφή του, η συμμετοχή της χώρας δεν μπορεί να επικυρωθεί επίσημα. Αυτό φέρνει την Κροατία σε δύσκολη θέση έναντι των εταίρων της, καθώς εμφανίζεται ως ένα κράτος με διφορούμενη εξωτερική πολιτική.

Η στάση του Προέδρου ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια προάσπισης της εθνικής κυριαρχίας, όπως ο ίδιος την αντιλαμβάνεται, αποφεύγοντας δεσμεύσεις που θεωρεί ότι δεν εξυπηρετούν τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του Ζάγκρεμπ. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση τον κατηγορεί για απομονωτισμό και για υπονόμευση της διεθνούς εικόνας της χώρας. Το βέβαιο είναι πως η απόφαση αυτή θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Κροατίας για το επόμενο διάστημα.