Σε έναν κόσμο αυξημένης κινητικότητας και στενότερης επαφής ανθρώπων και ζώων, οι λοιμωξιολόγοι προειδοποιούν ότι γνωστοί ιοί αποκτούν νέα δυναμική, αυξάνοντας τον κίνδυνο τοπικών ή και ευρύτερων εξάρσεων.
Σε ανάλυσή του στο The Conversation, ο Patrick Jackson, επίκουρος καθηγητής Λοιμωδών Νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, περιγράφει τους ιούς που παρακολουθούνται στενά από την επιστημονική κοινότητα ενόψει του 2026.
Γρίπη Α: Διαρκής απειλή με μεταλλάξεις
Με πληροφορίες από το ygeiamou, η Γρίπη Α παραμένει ένας από τους πιο απρόβλεπτους ιούς, καθώς προσβάλλει πολλά ζωικά είδη και μεταλλάσσεται ταχύτατα.
Η πανδημία του 2009 (Η1Ν1) προκάλεσε περισσότερους από 280.000 θανάτους μέσα στον πρώτο χρόνο, ενώ ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί παγκοσμίως.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Γρίπη των πτηνών H5N1. Το 2024 καταγράφηκε για πρώτη φορά σε γαλακτοπαραγωγές αγελάδες στις ΗΠΑ, γεγονός που ενίσχυσε τους φόβους για προσαρμογή του ιού σε θηλαστικά.
Το κρίσιμο ερώτημα για το 2026 είναι εάν ο H5N1 θα αποκτήσει ικανότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, προϋπόθεση για ενδεχόμενη πανδημία. Τα υπάρχοντα εμβόλια δεν θεωρούνται επαρκή, ωστόσο βρίσκονται σε εξέλιξη ερευνητικά προγράμματα για νέα σκευάσματα.
Mpox: Από τοπικός σε παγκόσμιο ιό
Ο ιός Mpox (πρώην ευλογιά των πιθήκων) ήταν για δεκαετίες σπάνιος και περιορισμένος κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική.
Το 2022, όμως, εξαπλώθηκε σε περισσότερες από 100 χώρες, κυρίως μέσω στενής ανθρώπινης επαφής.
Αν και τα κρούσματα μειώθηκαν μετά την αρχική έξαρση, ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί παγκοσμίως, ενώ σοβαρότερες μορφές του καταγράφονται στην Κεντρική Αφρική. Από το 2025 έχουν αναφερθεί και σποραδικά κρούσματα στις ΗΠΑ χωρίς ιστορικό ταξιδιού, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα για την πορεία του το 2026.
Ιός Oropouche: Η απειλή των εντόμων
Ο Ιός Oropouche μεταδίδεται μέσω κουνουπιών και μικρών αιμομυζητικών εντόμων.
Προκαλεί συνήθως πυρετό, κεφαλαλγία και μυαλγίες, με συμπτώματα που σε ορισμένες περιπτώσεις επιμένουν ή υποτροπιάζουν.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, τα κρούσματα έχουν επεκταθεί πέρα από τον Αμαζόνιο, σε περιοχές της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Η παρουσία του εντόμου-φορέα και στη Βόρεια Αμερική δημιουργεί ανησυχία για περαιτέρω εξάπλωση.
Και άλλοι ιοί στο «ραντάρ» των ειδικών
Μεταξύ των παθογόνων που προκαλούν αυξημένο προβληματισμό περιλαμβάνονται:
ο Τσικουνγκούνια
η Ιλαρά, με αύξηση κρουσμάτων λόγω μειωμένου εμβολιασμού
ο HIV, με φόβους αναζωπύρωσης εξαιτίας περικοπών στη διεθνή χρηματοδότηση
Τι τονίζουν οι ειδικοί
Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, άνθρωποι, ζώα και περιβάλλον αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα.
Η συνεχής επιτήρηση ιών, η έγκαιρη ανίχνευση μεταλλάξεων, η ενίσχυση των εμβολιαστικών προγραμμάτων και η ανάπτυξη θεραπειών θεωρούνται καθοριστικά εργαλεία για την αποτροπή μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων.
