Οι τραπεζικές καταθέσεις τίθενται στο μικροσκόπιο της φορολογικής διοίκησης, όταν δεν μπορεί να αποδειχθεί η προέλευσή τους και δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη ανάληψη από άλλον λογαριασμό. Πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας αποσαφηνίζει ποιες χρηματικές κινήσεις θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα και ποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να αποφευχθούν φορολογικές επιβαρύνσεις.
Τι προβλέπει η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας
Με την απόφαση ΣτΕ 1458/2025, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο έκρινε ότι οι πιστώσεις τραπεζικών λογαριασμών που δεν συνδέονται με ταυτόχρονη χρέωση άλλου λογαριασμού χαρακτηρίζονται ως πρωτογενείς καταθέσεις. Τα ποσά αυτά μπορούν να θεωρηθούν προσαύξηση περιουσίας και, ως εκ τούτου, να υπαχθούν σε φορολογία εισοδήματος.
Η υπόθεση αφορούσε φορολογικό έλεγχο στην περιουσία αποβιώσαντος, κατά τον οποίο εντοπίστηκαν εμβάσματα προς λογαριασμούς τρίτων χωρίς επαρκή δικαιολογητικά που να αποδεικνύουν την πηγή των χρημάτων. Η φορολογική αρχή προχώρησε σε καταλογισμό φόρου, αντιμετωπίζοντας τα ποσά ως αδικαιολόγητη περιουσιακή αύξηση.
Πρωτογενείς και δευτερογενείς καταθέσεις: η κρίσιμη διάκριση
Καθοριστικό ρόλο στη φορολογική αξιολόγηση των τραπεζικών κινήσεων παίζει η διάκριση μεταξύ πρωτογενών και δευτερογενών καταθέσεων. Πρωτογενείς θεωρούνται οι καταθέσεις που εμφανίζονται ως νέα χρήματα στο τραπεζικό σύστημα, χωρίς να προέρχονται από μεταφορά άλλου λογαριασμού του ίδιου προσώπου.
Αντίθετα, οι δευτερογενείς μεταφορές αφορούν κινήσεις κεφαλαίων μεταξύ λογαριασμών που ανήκουν στον ίδιο δικαιούχο. Σε αυτή την περίπτωση δεν υφίσταται πραγματική αύξηση περιουσίας, αλλά απλή μετακίνηση ήδη υπαρχόντων χρημάτων. Το Διοικητικό Εφετείο, εξετάζοντας εκ νέου τις συναλλαγές, έκρινε ότι μόνο μέρος των εμβασμάτων συνιστούσε πρωτογενείς καταθέσεις.
Τι να προσέξετε για να αποφύγετε φορολογικές επιβαρύνσεις
Για να αποφευχθούν προβλήματα με τη φορολογική αρχή, είναι απαραίτητη η πλήρης τεκμηρίωση κάθε σημαντικής οικονομικής κίνησης. Κάθε κατάθεση μεγάλου ποσού θα πρέπει να συνοδεύεται από αποδεικτικά στοιχεία που να πιστοποιούν τη νόμιμη προέλευσή της, όπως συμβόλαια πώλησης, δωρεές, δανειακές συμβάσεις ή αποδείξεις εισοδήματος.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις μεταφορές χρημάτων προς λογαριασμούς τρίτων. Ακόμη και όταν πρόκειται για συγγενικά πρόσωπα, η έλλειψη επαρκούς τεκμηρίωσης μπορεί να οδηγήσει σε φορολογικό έλεγχο και καταλογισμό φόρου. Συνιστάται η διατήρηση όλων των σχετικών εγγράφων για τουλάχιστον πέντε έτη.
Οι ισχυρισμοί των κληρονόμων και η τελική κρίση
Οι κληρονόμοι του θανόντος προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υποστηρίζοντας ότι οι φόροι που επιβλήθηκαν ήταν αδικαιολόγητοι. Ισχυρίστηκαν ότι τα επίμαχα ποσά δεν αποτελούσαν νέα περιουσιακή αύξηση, αλλά προέρχονταν από μετακινήσεις μεταξύ λογαριασμών του ίδιου προσώπου. Παράλληλα, ανέφεραν ότι η φορολογική αρχή δεν προσδιόρισε επαρκώς τον χρόνο της προσαύξησης ούτε διερεύνησε σε βάθος την προέλευση των χρημάτων.
Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η φορολογική διοίκηση ενήργησε σύμφωνα με τον νόμο και διενήργησε επαρκή έλεγχο. Επιβεβαίωσε ότι οι καταθέσεις χωρίς αντίστοιχη χρέωση άλλου λογαριασμού θεωρούνται πρωτογενείς και φορολογούνται ως προσαύξηση περιουσίας.
Χρήσιμες πρακτικές για τη διαχείριση τραπεζικών λογαριασμών
Η ορθή διαχείριση των τραπεζικών λογαριασμών και η συστηματική τήρηση αρχείου αποτελούν την καλύτερη άμυνα απέναντι σε φορολογικούς ελέγχους. Σε κάθε κατάθεση σημαντικού ποσού, είναι κρίσιμο να υπάρχουν διαθέσιμα όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τη νόμιμη προέλευση των χρημάτων.
Όταν πραγματοποιούνται μεταφορές μεταξύ προσωπικών λογαριασμών, η διατήρηση των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων βοηθά να αποδειχθεί ότι πρόκειται για δευτερογενείς κινήσεις και όχι για νέα περιουσιακά στοιχεία. Τέλος, η συνεργασία με έμπειρο φορολογικό σύμβουλο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την αποφυγή λαθών με σημαντικό οικονομικό κόστος.
