Μια εξαιρετικά συζητήσιμη, παλαιά αλλά πάντα «καυτή» ιδέα επαναφέρει δυναμικά στο τραπέζι των ελληνοτουρκικών σχέσεων ο Τούρκος αναλυτής, Αϊντίν Σεζέρ, προτείνοντας την άμεση συνεκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων. Το μήνυμά του προς την Αθήνα και την Άγκυρα είναι απολύτως ξεκάθαρο: Να μοιραστούν τα έσοδα από τα κοιτάσματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αφήνοντας στην άκρη την επίμονη και αδιέξοδη προσπάθεια για οριστική οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Μέσα από τη δημόσια παρέμβασή του σε τουρκικό μέσο ενημέρωσης, ο αναλυτής εστιάζει στην ουσία του οικονομικού οφέλους, προκρίνοντας τη συνεργασία έναντι της σκληρής διπλωματικής αντιπαράθεσης που κρατάει δεκαετίες.
Το Αγκάθι της Νομικής Αβεβαιότητας
Ο Αϊντίν Σεζέρ υπογραμμίζει πως η ατέρμονη, μακροχρόνια αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για τα όρια της υφαλοκρηπίδας και τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες λειτουργεί ως μόνιμη τροχοπέδη. Αυτή η διαρκής νομική αβεβαιότητα αποθαρρύνει και διώχνει ουσιαστικά τις μεγάλες, διεθνείς ενεργειακές εταιρείες. Οι κολοσσοί της ενέργειας, όπως επισημαίνει, αρνούνται να επενδύσουν τεράστια κεφάλαια σε γεωτρήσεις υψηλού κόστους, όταν το νομικό καθεστώς της περιοχής παραμένει ρευστό και αμφισβητούμενο.
Η Ιστορική Αναδρομή σε Ετζεβίτ και Παπανδρέου
Για να στηρίξει τη θέση του, ο Τούρκος αρθρογράφος ανατρέχει στο παρελθόν και σε παρόμοιες πρωτοβουλίες που έμειναν στα χαρτιά. Κάνει ειδική αναφορά στο μακρινό 1974, όταν ο τότε πρωθυπουργός της Τουρκίας, Μπουλέντ Ετζεβίτ, είχε προτείνει την «κοινή εκμετάλλευση» στις αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου, χωρίς να έχει προηγηθεί επίλυση των ζητημάτων οριοθέτησης. Η προσέγγιση εκείνη κατέρρευσε, ενώ η Συμφωνία της Βέρνης το 1976 οδήγησε απλώς σε ένα «αμοιβαίο πάγωμα» κάθε δραστηριότητας.
Αντίστοιχα, μνημονεύεται η περίοδος της διπλωματικής προσέγγισης στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Τότε, στο πλαίσιο της διαδικασίας του Νταβός, οι πρωθυπουργοί Ανδρέας Παπανδρέου και Τουργκούτ Οζάλ (μετέπειτα πρόεδρος της Τουρκίας) είχαν βάλει στο τραπέζι τη λογική της οικονομικής συνεργασίας, η οποία θα μπορούσε να τρέχει παράλληλα με την πολιτική διαχείριση των εθνικών διαφορών.
Το Σχέδιο για «Κοινές Ζώνες Ανάπτυξης»
Η λύση που προτείνει ανοιχτά ο αναλυτής είναι η άμεση δημιουργία Κοινών Ζωνών Ανάπτυξης. Μέσα σε αυτές τις ειδικές περιοχές, η Ελλάδα και η Τουρκία θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε συνεκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου, χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να αναγκαστεί να παραιτηθεί από τις νομικές της θέσεις και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ένα τέτοιο φιλόδοξο σχήμα, σύμφωνα με το σχέδιο, θα πρέπει να περιλαμβάνει τις κρατικές εταιρείες ενέργειας τόσο της Τουρκίας όσο της Ελλάδας. Επιπλέον, κρίνεται απολύτως απαραίτητη η συμμετοχή ενός ισχυρού, διεθνούς ενεργειακού ομίλου, ο οποίος θα λειτουργεί ως εγγυητής, διασφαλίζοντας την απαιτούμενη χρηματοδότηση αλλά και την απόλυτη λειτουργική ουδετερότητα της διαδικασίας.
Η Επέκταση σε Κύπρο και Ανατολική Μεσόγειο
Το σχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στα νερά του Αιγαίου, αλλά επεκτείνεται στρατηγικά και στην «πυριτιδαποθήκη» της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Σεζέρ κάνει λόγο για ένα ευρύτερο, περιφερειακό σχήμα συνεργασίας, στο οποίο θα μπορούσε να ενταχθεί και η Κύπρος, ιδανικά κάτω από μια ευρωπαϊκή ή ευρύτερα διεθνή ομπρέλα προστασίας.
Καταλήγοντας, ο αναλυτής εκτιμά πως η εξόρυξη των αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων απαιτεί ένα απόλυτα σταθερό νομικό περιβάλλον, το οποίο μπορεί να χτιστεί μόνο μέσα από τέτοια μοντέλα συνεκμετάλλευσης. Όπως υπογραμμίζει με νόημα, η οικονομική διασύνδεση μέσω της ενέργειας είναι το μοναδικό κλειδί που μπορεί να μειώσει την ένταση και να φέρει σταθερότητα, υπενθυμίζοντας πως «η ειρήνη είναι βιώσιμη όταν συνοδεύεται από οικονομικό όφελος».
