Τη νύχτα της Παρασκευής όταν ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ πραγματοποίησαν αιφνιδιαστική επιχείρηση για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ παρακολούθησε την εξέλιξη της επιχείρησης από το κτήμα του στο Mar-a-Lago.
Δίπλα του βρισκόταν ο Μάρκο Ρούμπιο, ο ισχυρός υπουργός Εξωτερικών και ταυτόχρονα σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, σε μια εικόνα που συμπύκνωσε μια πορεία «ετών» για τον άνθρωπο που τοποθετείται πλέον στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής για τη «μετά Μαδούρο» Βενεζουέλα.
Το CNN σε ανάλυσή του αποδίδει στον Ρούμπιο ρόλο βασικού κινητήριου μοχλού της στρατηγικής που οδήγησε στη σύλληψη, υπογραμμίζοντας ότι η πολιτική του διαδρομή έχει ισχυρές ρίζες στη νότια Φλόριντα και στις κοινότητες προσφύγων από τη Βενεζουέλα, οι οποίοι εγκατέλειψαν τη χώρα τους επί καθεστώτος Μαδούρο.
Πηγές που επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο αναφέρουν ότι ο Ρούμπιο «είχε για καιρό στο στόχαστρό του» τον Μαδούρο και πως συνέβαλε καθοριστικά στη χάραξη της στρατηγικής που προηγήθηκε της επιχείρησης, η οποία εξελίχθηκε, όπως περιγράφεται, σε μια de facto «Αίθουσα Επιχειρήσεων» στη Φλόριντα.
Λίγες ώρες αργότερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αναθέτει στον Ρούμπιο να βοηθήσει να «τρέξει» τη Βενεζουέλα μαζί με άλλους αξιωματούχους που βρίσκονταν στον ίδιο χώρο, μια διατύπωση που, όπως σημειώνει το CNN, ήταν ασαφής και δημιούργησε περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απάντησε, ενώ παράλληλα ανέδειξε την κεντρική θέση του Ρούμπιο. «Υπάρχουν πολλά στη Βενεζουέλα που δεν κυβερνιούνται εύκολα», δήλωσε στο CNN πρώην ανώτερος Αμερικανός διπλωμάτης υπό καθεστώς ανωνυμίας, συμπληρώνοντας: «Το να προσπαθήσεις να επιβάλεις τάξη σε έναν τόπο μεγαλύτερο από το Ιράκ, δεν είναι εύκολο πράγμα». Ο ίδιος πρόσθεσε: «Το δικό μου επιχείρημα είναι: μπες και βγες».
Το ρεπορτάζ μεταφέρει ότι, μεταξύ πρώην διπλωματών και ειδικών της περιοχής, υπάρχουν βαθιά ερωτήματα για τα σχέδια των ΗΠΑ στη «μετά Μαδούρο» εποχή, για τον τρόπο υλοποίησης, για τη διάρκειά τους και για το πόσο θα παραμείνουν στην εξουσία πρόσωπα που ήταν ευθυγραμμισμένα με τον Μαδούρο. Η απάντηση σε αυτά τα ζητήματα, κατά το CNN, θα πρέπει να δοθεί από τον Ρούμπιο και την ομάδα του.
Πρώην ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ υποστήριξε ότι στην πρώτη θητεία Τραμπ είχε γίνει «τεράστιος σχεδιασμός» σχετικά με μια δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα, χωρίς όμως να είναι σαφές αν η σημερινή διοίκηση θα στραφεί σε αυτά τα σχέδια, ενώ ο ίδιος αξιωματούχος σημείωσε ότι με «τα απομεινάρια» του καθεστώτος Μαδούρο ακόμη παρόντα, θα ήταν «πρόωρο» να ενεργοποιηθούν τέτοιες προβλέψεις.
Σύμφωνα με το CNN, οι μήνες που προηγήθηκαν της επιχείρησης χαρακτηρίστηκαν από στενή συνεργασία του Ρούμπιο με τον αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου για θέματα πολιτικής, Στίβεν Μίλερ, με στόχο τη διαμόρφωση της στρατηγικής. Το δίκτυο περιγράφει τον Ρούμπιο ως αξιωματούχο που βρίσκεται «σπάνια μακριά από τον Τραμπ», χρησιμοποιώντας τον Λευκό Οίκο ως βάση επιχειρήσεων, με τη φυσική παρουσία του στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ να περιορίζεται κυρίως σε διμερείς συναντήσεις. Επίσης αναφέρει ότι έχει περάσει πολλά Σαββατοκύριακα στη Φλόριντα μαζί με τον Τραμπ, ότι έχει αποφεύγει ταξίδια στο εξωτερικό, στέλνοντας στη θέση του τον αναπληρωτή του.
Στο ίδιο πλαίσιο, το CNN σημειώνει ότι, όπως συμβαίνει με αρκετές προτεραιότητες εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης, οι συζητήσεις για το πώς θα «τρέξει» η Βενεζουέλα γίνονται σε έναν μικρό κύκλο έμπιστων πολιτικών συμβούλων, όπως ο Ρούμπιο και ο Μίλερ. Αντίθετα, όπως αναφέρεται, ο Ρίτσαρντ Γκρενέλ, που αρχικά είχε εμπλοκή ως ειδικός απεσταλμένος, δεν συμμετέχει στην ανάπτυξη πολιτικής εδώ και μήνες, ενώ απουσιάζουν και αρκετοί ανώτεροι αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η «επόμενη μέρα» σχεδιαζόταν, κατά τις ίδιες πληροφορίες, στο γραφείο του Μίλερ στον Λευκό Οίκο, επιλογή που αποδίδεται στη στενή σχέση των δύο ανδρών και στην επιθυμία να περιοριστεί ο κίνδυνος διαρροών σε μια διοίκηση που, όπως λέγεται, είναι «επιφυλακτική» απέναντι σε διαρροές.
Το CNN σημειώνει ότι δεν υπάρχει καθαρή απάντηση για το ποιον φαντάζονται οι ΗΠΑ ως μακροπρόθεσμη ηγεσία στη Βενεζουέλα. Ο Στίβεν Μίλερ δήλωσε στο CNN: «Μπορεί να υπάρχουν άτομα που είναι φυγάδες της αμερικανικής δικαιοσύνης και θα μπορούσαν να γίνουν μέρος της μελλοντικής συζήτησης», προσθέτοντας: «Θα το έλεγα έτσι: για όσους μπορεί να έχουν απαγγελθεί κατηγορίες, η καλύτερη επιλογή που μπορούν να κάνουν είναι να είναι μέρος μιας εποικοδομητικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων για το μέλλον της Βενεζουέλας. Η καλύτερη απόφαση που μπορούν να κάνουν είναι να συνεργαστούν πλήρως και ολοκληρωτικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες». Όταν ρωτήθηκε για το ποιος «τρέχει» την καθημερινότητα, ο Μίλερ είπε ότι ο Ρούμπιο είναι επικεφαλής της διαδικασίας.
Στο πεδίο της πολιτικής που διαμορφώνεται δημοσίως, Τραμπ και Ρούμπιο έχουν αρχίσει να περιγράφουν ένα πλαίσιο αμερικανικής επιρροής που, κατά το CNN, βασίζεται σε «οικονομικό εξαναγκασμό», με στόχο τη συμπίεση των πετρελαϊκών εσόδων της Βενεζουέλας ώστε να πιεστεί η Ντέλσι Ροντρίγκες – περιγραφόμενη ως πρόσωπο του Μαδούρο και προσωρινή πρόεδρος – να ευθυγραμμιστεί με τις αμερικανικές απαιτήσεις. Ο Ρούμπιο είπε σχετικά με την «καραντίνα πετρελαίου»: «Αυτό είναι ένα τεράστιο μέγεθος μόχλευσης που θα συνεχίσει να υπάρχει μέχρι να δούμε αλλαγές που όχι μόνο προωθούν το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών, που είναι το νούμερο ένα, αλλά επίσης οδηγούν σε ένα καλύτερο μέλλον για τον λαό της Βενεζουέλας».
Παράλληλα, το CNN υπογραμμίζει ότι παραμένουν κρίσιμες εκκρεμότητες: δεν υπάρχει διπλωματική παρουσία των ΗΠΑ επί του εδάφους στη Βενεζουέλα, αν και ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είπε ότι το υπουργείο «κάνει προετοιμασίες για να επιτρέψει μια επαναλειτουργία» της πρεσβείας «εφόσον ο Πρόεδρος λάβει αυτή την απόφαση».
Χωρίς παρουσία «στο πεδίο», πρώην αξιωματούχοι διερωτώνται πώς μπορεί να υπάρξει διαδικασία ανοικοδόμησης – ακόμη κι αν περιοριστεί σε υποδομές που αφορούν αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες – και ποιος θα διασφαλίσει λογοδοσία. Ο Τοντ Ρόμπινσον είπε στο CNN: «Αν “εμείς είμαστε υπεύθυνοι”, θα πρέπει να αρχίσουν να ονομάζουν ανθρώπους — ποιος είναι υπεύθυνος για τι; Θα είναι στρατιωτική εποπτεία; Διπλωματική εποπτεία; Σίγουρα δεν μπορεί να είναι αναπτυξιακή εποπτεία, γιατί δεν έχουμε πια αναπτυξιακούς επαγγελματίες», παραπέμποντας στη διάλυση της USAID που, όπως αναφέρεται, έγινε κατά τη θητεία Ρούμπιο.
Η προσωπική και πολιτική διαδρομή του Ρούμπιο, κατά το CNN, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό το ειδικό βάρος που έχει λάβει στο συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο. Πηγές σημειώνουν ότι η στάση του απέναντι στον Μαδούρο δεν είναι «η νεοσυντηρητική, φιλοπόλεμη προσέγγιση τύπου Μακέιν», αλλά μια αντίληψη ότι «ο κομμουνισμός δεν πρέπει να είναι στην αυλή μας και ένας ολοκληρωτικός διακινητής ναρκωτικών δεν πρέπει να μπορεί να επηρεάζει τη ζωή χιλιάδων Αμερικανών».
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Κάρλος Χιμένες είπε: «Σχεδόν το 100% των ανθρώπων στο Μαϊάμι που είτε προέρχονται από την Κούβα είτε από τη Βενεζουέλα είτε από τη Νικαράγουα, όλοι ψάχνουν για ελευθερία. Οπότε είμαι σίγουρος ότι αυτό τον έχει επηρεάσει». Και πρόσθεσε: «Είναι γιος Κουβανών. Και έτσι το καταλαβαίνει, το νιώθει αυτό το ζήτημα, και αυτό το ζήτημα το νιώθουν το ίδιο και οι Βενεζουελάνοι που είναι εκεί και οι Νικαραγουανοί που είναι εκεί».
Ωστόσο, το CNN καταγράφει και μια αξιοσημείωτη μετατόπιση: την αυξανόμενη απόσταση του Ρούμπιο από τη βενεζουελάνικη αντιπολίτευση. Ως γερουσιαστής είχε υποστηρίξει ότι ο Εντμούντο Γκονσάλες, με τη στήριξη της Μαρία Κορίνα Ματσάδο, κέρδισε τις εκλογές του 2024 «με σαρωτική νίκη» και είχε προτείνει τη Ματσάδο για Νόμπελ Ειρήνης. Όμως, τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με το CNN, ο Ρούμπιο δεν δεσμεύεται για ρόλο τους σε νέα κυβέρνηση, ενώ ο Τραμπ έχει καταγγείλει τη Ματσάδο και ισχυρίστηκε – παρά τα αντίθετα στοιχεία, όπως σημειώνεται – ότι δεν έχει «στήριξη ή σεβασμό» στο εσωτερικό.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τραμπ φέρεται να είπε ότι ο Ρούμπιο μίλησε τηλεφωνικά με τη Ντέλσι Ροντρίγκες μετά τη σύλληψη, ενώ αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι υπήρξαν και άλλες συνομιλίες έκτοτε, με τον Τραμπ να λέει στο NBC ότι επικοινωνούν στα ισπανικά. Για το πώς θα αξιολογηθεί η Ροντρίγκες, ο Ρούμπιο είπε ότι οι ΗΠΑ θα κάνουν αποτίμηση «με βάση αυτά που κάνει, όχι με βάση αυτά που λέει». Το CNN σημειώνει ότι το Σάββατο 3 Ιανουαρίου η Ροντρίγκες μίλησε για «άγρια επίθεση» κατά της χώρας της, ενώ την επόμενη ημέρα εμφανίστηκε να απευθύνει πρόσκληση για συνεργασία με «ατζέντα συνεργασίας».
Στην Ουάσιγκτον, το πολιτικό και επιχειρησιακό βάρος της «επόμενης μέρας» φαίνεται να συγκεντρώνεται πλέον σε ένα πρόσωπο.
«Αυτή τη στιγμή, ο Ρούμπιο είναι η αιχμή του δόρατος», συνοψίζει το CNN, μεταφέροντας παράλληλα την εκτίμηση πρώην διπλωμάτη ότι είναι πρακτικά αδύνατο να «τρέχει» καθημερινά τη Βενεζουέλα λόγω του πλήθους ρόλων του: «Θα πρέπει να αναθέσει αρμοδιότητες», είπε, ενώ πρώην ανώτερος αξιωματούχος πρότεινε τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου «λόγω του τεράστιου όγκου σχεδιασμού και διακλαδικού συντονισμού που θα απαιτηθεί» εφόσον υπάρξει πλήρης μετάβαση.
