Σε σταθερά επιδεινούμενη τροχιά βρίσκεται το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν μια έντονη δυσαναλογία ανάμεσα στις γεννήσεις και τους θανάτους. Η κατάσταση εμφανίζεται ακόμη πιο επιβαρυμένη στις τοπικές κοινωνίες, κυρίως σε ορεινές και ημιορεινές ζώνες, όπου η πληθυσμιακή συρρίκνωση γίνεται όλο και πιο αισθητή.
Εντονότερη η πίεση στην περιφέρεια
Για το ζήτημα μίλησε στο ΕΡΤnews ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό σε εθνικό επίπεδο, αλλά γίνεται ακόμη πιο οξύ σε τοπική κλίμακα, ιδίως στις περιοχές της περιφέρειας.
Σχεδόν διπλάσιοι οι θάνατοι από τις γεννήσεις
Τα νεότερα στοιχεία για το 2026 δείχνουν ότι κατά τους πρώτους μήνες του έτους οι θάνατοι είναι σχεδόν διπλάσιοι σε σχέση με τις γεννήσεις, ενώ σε μικρές κοινότητες δεν σημειώνεται ούτε μία γέννηση μέσα σε ολόκληρο το έτος. Αν και συχνά γίνεται αναφορά σε εκατοντάδες δήμους χωρίς γεννήσεις, οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι στην πραγματικότητα πρόκειται κυρίως για μικρές δημοτικές ενότητες.
Συνεχίζει ακάθεκτο το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα: Σχεδόν διπλάσιοι οι θάνατοι από τις γεννήσεις στις αρχές του 2026
Ένα πρόβλημα με βαθιές ρίζες
Η απαρχή του προβλήματος τοποθετείται ήδη στη δεκαετία του 1980, όταν άρχισε η σταθερή υποχώρηση των γεννήσεων. Σήμερα, πέρα από το ότι τα ζευγάρια αποκτούν λιγότερα παιδιά, καταγράφεται παράλληλα και μείωση του πληθυσμού που βρίσκεται σε αναπαραγωγική ηλικία, γεγονός που επιτείνει ακόμη περισσότερο την τάση.
Η μεγάλη πτώση στις γεννήσεις
Είναι ενδεικτικό ότι από περίπου 145.000 γεννήσεις στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, η Ελλάδα έχει φτάσει πλέον στις 65.000 περίπου ετησίως, ενώ ο μέσος αριθμός παιδιών ανά οικογένεια διαμορφώνεται γύρω στο 1,5. Η εικόνα αυτή αντανακλά τις ευρύτερες μεταβολές που έχουν συντελεστεί στο κοινωνικό και αξιακό σύστημα.
Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον
Όπως επισημαίνεται, η «αντίστροφη μέτρηση» για το δημογραφικό έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες, με το συγκεκριμένο ζήτημα να αναδεικνύεται πλέον σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για το μέλλον της χώρας.
Eurostat: Μάστιγα το δημογραφικό στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις της Eurostat, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται να υποχωρήσει κατά 11,7% από το 2025 έως το 2100. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ αναμένεται να χάσει 53 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι τις αρχές του επόμενου αιώνα.
Η πορεία του πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Για το 2025, ο πληθυσμός της ΕΕ υπολογίζεται στα 451,8 εκατομμύρια, έχοντας επιστρέψει σε τροχιά αύξησης το 2022, μετά τη διαταραχή που προκάλεσε η πανδημία της COVID-19 το 2021. Με βάση τις ίδιες προβολές, ο πληθυσμός αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται για ακόμη τρία χρόνια, φτάνοντας στο υψηλότερο σημείο του, δηλαδή στα 453,3 εκατομμύρια το 2029.
Σταδιακή υποχώρηση έως το τέλος του αιώνα
Από εκεί και πέρα, η τάση προβλέπεται να αντιστραφεί, με τον πληθυσμό να ακολουθεί σταδιακή πτωτική πορεία και να διαμορφώνεται στα 398,8 εκατομμύρια έως το 2100. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη μακροπρόθεσμη δημογραφική πίεση που αναμένεται να δεχθεί η Ευρώπη τις επόμενες δεκαετίες.
Ακόμη πιο οξύ το πρόβλημα στην Ελλάδα
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το δημογραφικό ζήτημα εμφανίζεται ακόμη πιο έντονο. Η χώρα συγκαταλέγεται ήδη μεταξύ εκείνων που αντιμετωπίζουν ισχυρά φαινόμενα γήρανσης του πληθυσμού και υπογεννητικότητας, με τις συνέπειες να εκτιμάται ότι θα είναι σοβαρές τόσο για το ασφαλιστικό σύστημα όσο και για την αγορά εργασίας, αλλά και για τη συνολική αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας.
Πρόβλεψη για πληθυσμό 7,2 εκατομμυρίων
Σύμφωνα με τη Eurostat, ο πληθυσμός της Ελλάδας το 2100 αναμένεται να περιοριστεί στα 7,2 εκατομμύρια κατοίκους. Πρόκειται για επίπεδο πληθυσμού που αντιστοιχεί ουσιαστικά σε εκείνο που είχε η χώρα το 1940, στοιχείο που αναδεικνύει με ιδιαίτερα σαφή τρόπο το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης.
