Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη έπειτα από 54 χρόνια, νέες διαστημικές αποστολές για την εξερεύνηση των φεγγαριών της Γης και του Άρη, μια γιγαντιαία γεώτρηση στον πυθμένα των ωκεανών, καθώς και κλινικές μελέτες για τη θεραπεία σπάνιων γενετικών παθήσεων και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, συγκαταλέγονται στα επιστημονικά γεγονότα που αναμένεται να καθορίσουν το 2026, σύμφωνα με το περιοδικό Nature.

Ιατρική έρευνα και γονιδιακές θεραπείες

Το 2025, το Nature ανέδειξε την ιατρική έρευνα που οδήγησε στη θεραπεία του KJ Muldoon, ενός βρέφους με εξαιρετικά σπάνια γενετική πάθηση. Το παιδί έλαβε εξατομικευμένη γονιδιακή θεραπεία, σχεδιασμένη να διορθώσει τη συγκεκριμένη μετάλλαξη που προκαλούσε την ασθένεια.

Η ίδια ερευνητική ομάδα σκοπεύει το 2026 να ζητήσει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) για τη διεξαγωγή κλινικής δοκιμής στη Φιλαδέλφεια, με στόχο τη δοκιμή θεραπειών επεξεργασίας γονιδίων σε περισσότερα παιδιά με σπάνιες μεταβολικές διαταραχές. Παράλληλα, άλλη ομάδα ερευνητών φιλοδοξεί να ξεκινήσει αντίστοιχη δοκιμή για γενετικές παθήσεις του ανοσοποιητικού συστήματος.

Έγκαιρη ανίχνευση καρκίνου με μία εξέταση αίματος

Στη Βρετανία, μια μεγάλης κλίμακας κλινική δοκιμή που βασίζεται σε μία μόνο εξέταση αίματος για την ανίχνευση περίπου 50 τύπων καρκίνου πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων, αναμένεται να ανακοινώσει αποτελέσματα το 2026. Η μέθοδος ανιχνεύει τμήματα DNA που απελευθερώνουν τα καρκινικά κύτταρα στο αίμα, επιτρέποντας τον εντοπισμό του ιστού ή του οργάνου προέλευσης.

Στη μελέτη συμμετείχαν πάνω από 140.000 άτομα και, εφόσον τα αποτελέσματα κριθούν θετικά, οι υγειονομικές αρχές σχεδιάζουν την καθολική εφαρμογή της εξέτασης στα βρετανικά νοσοκομεία.

Νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις κλινικές δοκιμές

Τον Απρίλιο του 2026 τίθεται σε ισχύ στη Βρετανία η μεγαλύτερη αναθεώρηση των κανονισμών για τις κλινικές δοκιμές των τελευταίων 20 ετών. Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν στους ερευνητές να υποβάλλουν μία ενιαία αίτηση για δεοντολογική και κανονιστική έγκριση.

Παράλληλα, καθίσταται υποχρεωτική η δημόσια καταχώριση όλων των φαρμακευτικών δοκιμών πριν από την ένταξη του πρώτου συμμετέχοντα, καθώς και η δημοσιοποίηση περίληψης των αποτελεσμάτων εντός 12 μηνών από την ολοκλήρωσή τους. Στόχος είναι η επιτάχυνση της έρευνας, η ενίσχυση της ποικιλομορφίας των συμμετεχόντων και η ταχύτερη διάθεση καινοτόμων θεραπειών.

Διαστημικές αποστολές σε Σελήνη και Άρη

Το 2026 προμηνύεται πλούσιο σε διαστημικές εξελίξεις. Η αποστολή Artemis II της NASA θα μεταφέρει τέσσερις αστροναύτες σε δεκαήμερη πτήση γύρω από τη Σελήνη με το διαστημόπλοιο Orion, στην πρώτη επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή από τη δεκαετία του 1970, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντικές προσεληνώσεις.

Η Κίνα προγραμματίζει την εκτόξευση του σεληνιακού ανιχνευτή Chang’e-7 τον Αύγουστο, με στόχο τον νότιο πόλο της Σελήνης, μια ιδιαίτερα απαιτητική περιοχή. Εφόσον η αποστολή στεφθεί με επιτυχία, θα αναζητήσει πάγο νερού και θα μελετήσει σεληνιακούς σεισμούς.

Εξωπλανήτες και φεγγάρια του Άρη

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) σχεδιάζει την εκτόξευση του δορυφόρου PLATO, ο οποίος με τις 26 κάμερές του θα παρακολουθήσει περισσότερα από 200.000 φωτεινά άστρα, αναζητώντας πλανήτες με συνθήκες που επιτρέπουν την ύπαρξη υγρού νερού. Η αποστολή θα μετρήσει μεγέθη εξωπλανητών και θα εντοπίσει εξωφεγγάρια και δακτυλίους.

Παράλληλα, η Ιαπωνία (JAXA) ετοιμάζει την αποστολή Martian Moons eXploration (MMX), η οποία θα επισκεφθεί τα φεγγάρια του Άρη, Φόβο και Δείμο, συλλέγοντας δείγματα από την επιφάνεια του Φόβου, με επιστροφή στη Γη το 2031.

Ήλιος, σωματίδια και θεμελιώδης φυσική

Η πρώτη ηλιακή αποστολή της Ινδίας, Aditya-L1, θα παρατηρήσει τον Ήλιο σε περίοδο μέγιστης ηλιακής δραστηριότητας, με αυξημένες ηλιακές κηλίδες, εκλάμψεις και καταιγίδες. Σε αντίθεση με τις ήπιες περιόδους, όπου καταγράφονται λίγες στεμματικές εκπομπές μάζας, το 2026 αναμένονται δέκα ή περισσότερα τέτοια φαινόμενα ημερησίως.

Την ίδια χρονιά ξεκινά η εκτεταμένη αναβάθμιση του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN, ενόψει της λειτουργίας του LHC υψηλής φωτεινότητας το 2030. Παράλληλα, ολοκληρώνεται ο ανιχνευτής Mu2e στο Fermilab, που θα εξετάσει εάν το μιόνιο μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρόνιο χωρίς την παραγωγή άλλων σωματιδίων.

Γη, ωκεανοί και τεχνητή νοημοσύνη

Το 2026 ξεκινά την πρώτη του επιστημονική αποστολή το κινεζικό πλοίο γεωτρήσεων Meng Xiang, σχεδιασμένο να φτάνει έως και 11 χιλιόμετρα κάτω από τον θαλάσσιο πυθμένα, συλλέγοντας πολύτιμα γεωλογικά δείγματα.

Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να αποδώσει τις πρώτες ουσιαστικές επιστημονικές ανακαλύψεις, καθώς νέες τεχνικές μικρής κλίμακας μοντέλων, που απαιτούν λιγότερα δεδομένα και πόρους, δείχνουν να υπερτερούν σε συγκεκριμένες δοκιμασίες λογικής, όπως συνέβη το 2025 με ένα μικροσκοπικό μοντέλο TRM.

Πολιτικές ανησυχίες και επιστημονική χρηματοδότηση

Το Nature εκφράζει ανησυχίες για τη δεύτερη χρονιά της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, επισημαίνοντας τις συνεχιζόμενες εντάσεις μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου σχετικά με περικοπές στη χρηματοδότηση της επιστήμης. Οι αλλαγές στην πολιτική δημόσιας υγείας, όπως η άρση συστάσεων για εμβολιασμούς, η προώθηση αναπόδεικτων ιατρικών ισχυρισμών και η μείωση της διεθνούς βοήθειας, εκτιμάται ότι θα έχουν ευρείες επιπτώσεις.

Παράλληλα, τα αμερικανικά πανεπιστήμια καλούνται να διαχειριστούν περιορισμούς στη μετανάστευση, που ενδέχεται να επηρεάσουν τη ροή φοιτητών και επιστημόνων. Αν και οι εθνικές ερευνητικές προτεραιότητες εστιάζουν στην τεχνητή νοημοσύνη και τις κβαντικές τεχνολογίες, ορισμένοι ερευνητές ανησυχούν για πιθανή αποδυνάμωση άλλων επιστημονικών πεδίων.