Η θεραπεία δοκιμάστηκε σε μικρό αριθμό πασχόντων από αστροκύττωμα υψηλής κακοήθειας (high grade). Πρόκειται για έναν επιθετικό καρκίνο του εγκεφάλου με λιγοστές θεραπευτικές επιλογές.

Ο καρκίνος αυτός σχεδόν πάντοτε υποτροπιάζει μετά την χειρουργική θεραπεία. Οι ασθενείς με υποτροπή συνήθως επιζούν επί τέσσερις έως πέντε μήνες.

Ωστόσο στη νέα μελέτη όπου δοκιμάστηκε η συνδυασμένη θεραπεία, τέσσερις στους δέκα ασθενείς που υποβλήθηκαν σε αυτήν εξακολουθούσαν να βρίσκονται εν ζωή 18 μήνες αργότερα. Περισσότεροι από ένας στους τρεις, εξ άλλου, επέζησαν επί περισσότερο από 3 χρόνια, είπαν οι ερευνητές.

Αντιθέτως, κανένας απ’ όσους υποβλήθηκαν στην καθιερωμένη θεραπεία δεν βρισκόταν εν ζωή στους 18 μήνες.

Μεγάλη πρόκληση

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Nature Communications. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, οι υποτροπιάζοντες καρκίνοι του εγκεφάλου (γλοιοβλαστώματα, αστροκυττώματα βαθμού 3 ή 4) αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της Νευρο-ογκολογίας.

Η καθιερωμένη αρχική αντιμετώπιση είναι η μέγιστη δυνατή αφαίρεση του όγκου και στη συνέχεια ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία. Μετά την υποτροπή χορηγούνται οι λεγόμενες θεραπείες διάσωσης, που όμως παρέχουν μέτρια οφέλη. Έτσι, η πρόγνωση των ασθενών είναι φτωχή.

Η ανοσοθεραπεία έχει μεταμορφώσει την αντιμετώπιση πολλών συμπαγών όγκων, γράφουν οι ερευνητές. Ωστόσο στον καρκίνο του εγκεφάλου δεν φαινόταν έως τώρα να παρέχει ανάλογα οφέλη. Κύρια αιτία γι’ αυτό ήταν ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός – ένα δίκτυο κυττάρων που παρεμπόδιζε τα ανοσοθεραπευτικά φάρμακα να φθάσουν έως τον στόχο τους.

Ωστόσο η θερμότητα που παράγει το λέιζερ έχει βρεθεί ότι διαταράσσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Μάλιστα η διαταραχή διαρκεί για αρκετές εβδομάδες – χρονικό διάστημα επαρκές για να δράσει η ανοσοθεραπεία.

Η μελέτη

Έτσι οι ερευνητές σκέφτηκαν να εφαρμόσουν συνδυασμένη θεραπεία στους ασθενείς τους. Πρώτα τους υπέβαλλαν στην επονομαζόμενη διάμεση θερμική θεραπεία με λέιζερ (laser interstitial thermal therapy ή LITT). Ύστερα τους χορήγησαν ανοσοθεραπεία, χρησιμοποιώντας το φάρμακο πεμπρολιζουμάμπη (pembrolizumab).

Οι ερευνητές άρχισαν τις μελέτες την περίοδο 2016-2017 με εννέα ασθενείς (οι τέσσερις ήσαν άνδρες) με υποτροπιάζον αστροκύττωμα βαθμού 3 ή 4. Αρχικά υποβλήθηκαν στη θεραπεία LITT και ύστερα έκαναν άρχισαν την ανοσοθεραπεία. Οι γιατροί τους χορήγησαν διάφορες δόσεις για να δουν ποια θα ήταν πιο αποτελεσματική. Όταν διαπίστωσαν ότι δεν είχαν ανεπιθύμητες ενέργειες, άρχισαν να τους κάνουν από μία δόση κάθε 3 εβδομάδες.

Τον Ιανουάριο του 2017 και έως τον Δεκέμβριο 2022 άρχισε η φάση 2 των κλινικών μελετών. Σε αυτήν εντάχθηκαν σταδιακά και άλλοι ασθενείς, ώσπου συνολικώς έγιναν 45.

Ο σχεδιασμός της μελέτης ήταν οι μισοί συμμετέχοντες να υποβληθούν στην συνδυασμένη θεραπεία και οι άλλοι μισοί στην καθιερωμένη. Ωστόσο όταν διαπιστώθηκαν τα οφέλη από τον συνδυασμό, η μελέτη διεκόπη πρόωρα και η συνδυασμένη θεραπεία χορηγήθηκε σε όλους τους επόμενους ασθενείς. Έτσι, την έλαβαν συνολικώς 33 έναντι 12 ασθενών.

Τα ευρήματα

Η επιβίωση των ασθενών που υποβλήθηκαν στη συνδυασμένη θεραπεία υπερδιπλασιάσθηκε. Έφτασε στους 11,8 μήνες κατά μέσον όρο, έναντι 5,2 μηνών με την καθιερωμένη θεραπεία.

Ωστόσο πολλοί ασθενείς έζησαν πολύ περισσότερο από αυτό. Στην πραγματικότητα, το 42% έφθασαν ή ξεπέρασαν τους 18 μήνες, υπερβαίνοντας σε αρκετές περιπτώσεις ακόμα και τα 3 χρόνια.

«Οι ασθενείς με αυτού του είδους τους προχωρημένους καρκίνους έχουν λίγες επιλογές και φτωχή πρόγνωση. Η προσέγγισή μας μπορεί να παρατείνει σημαντικά την επιβίωσή τους και να τους προσφέρει αληθινή ελπίδα», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. David ​Tran, αναπληρωτής καθηγητής Νευροχειρουργικής & Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας (USC).

Οι επιστήμονες σχεδιάζουν τώρα μεγαλύτερες μελέτες, για να επαληθεύσουν τα ευρήματά τους.