Μια ρεαλιστική πολιτική προοπτική προσφέρει μια ριζικά διαφορετική εκτίμηση του πολέμου με το Ιράν σε σύγκριση με πιο αισιόδοξες ή πολεμοχαρείς ερμηνείες. Αντί να θεωρεί τη σύγκρουση ως δρόμο προς αποφασιστική νίκη, αυτό το πλαίσιο τονίζει τους δομικούς περιορισμούς, τα όρια της στρατιωτικής ισχύος και την υψηλή πιθανότητα απρόβλεπτων συνεπειών. Ο κεντρικός ισχυρισμός του είναι ότι ο πόλεμος είναι απίθανο να επιτύχει τους κύριους πολιτικούς του στόχους και ότι με την πάροδο του χρόνου μπορεί να παραγάγει αποτελέσματα στρατηγικά δυσμενή για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.¹

Στον πυρήνα αυτής της ανάλυσης βρίσκεται μια επίμονη ασυμφωνία μεταξύ στρατιωτικών μέσων και πολιτικών σκοπών. Η αεροπορική ισχύς—όσο εκτεταμένη ή ακριβής κι αν είναι—σπάνια επιφέρει μόνη της αλλαγή καθεστώτος. Ενώ οι αεροπορικές επιδρομές μπορούν να υποβαθμίσουν υποδομές και στρατιωτικές δυνατότητες, σπάνια προκαλούν την εσωτερική πολιτική κατάρρευση που απαιτείται για τη μετατροπή της κυβερνητικής δομής ενός κράτους.² Στην απουσία μιας μεγάλης χερσαίας εισβολής—μια επιλογή που θεωρείται σε αυτό το πλαίσιο τόσο απίθανη όσο και δυνητικά καταστροφική—η κυβέρνηση του Ιράν αναμένεται να επιβιώσει. Αυτό οδηγεί σε μια θεμελιώδη ασυμμετρία: ορατές στρατιωτικές επιτυχίες μπορεί να συνυπάρχουν με την αποτυχία επίτευξης ουσιαστικής πολιτικής αλλαγής.³

Από αυτή την οπτική, η σύγκρουση είναι επίσης πιθανό να εξελιχθεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς παρά σε μια σύντομη, αποφασιστική εκστρατεία. Το Ιράν θεωρείται ότι διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα στη γεωγραφία, το μέγεθος του πληθυσμού και την θεσμική ανθεκτικότητα. Η ικανότητά του να απορροφά πλήγματα και να προσαρμόζεται υπό πίεση μειώνει την αποτελεσματικότητα της εξωτερικής εξαναγκαστικής πίεσης. Με την πάροδο του χρόνου, η απλή επιβίωση του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να αποτελέσει μορφή στρατηγικής επιτυχίας, ιδιαίτερα αν οι αντίπαλοί του δεν καταφέρουν να πραγματοποιήσουν τους δηλωμένους στόχους τους. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ισορροπία της νίκης δεν καθορίζεται μόνο από τα αποτελέσματα των μαχών, αλλά από το ποια πλευρά αντέχει καλύτερα τις συσσωρευμένες πιέσεις μιας παρατεταμένης σύγκρουσης.⁴

Μια ακόμη κρίσιμη ανησυχία αφορά τις επιπτώσεις του πολέμου στη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Μια ρεαλιστική ερμηνεία υποδηλώνει ότι η στρατιωτική δράση κατά ενός μη πυρηνικού κράτους ενισχύει ένα ισχυρό μάθημα: η ευαλωτότητα προσκαλεί επέμβαση. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Ιράν μπορεί να γίνει περισσότερο—και όχι λιγότερο—παρακινδυνευμένο να επιδιώξει πυρηνικά όπλα ως μέσο αποτροπής. Αυτή η δυναμική κινδυνεύει να υπονομεύσει τις ευρύτερες προσπάθειες μη διάδοσης, υποδηλώνοντας ότι μόνο τα κράτη με πυρηνικά όπλα μπορούν αξιόπιστα να προστατεύσουν την κυριαρχία τους απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις.⁵

Οι οικονομικές συνέπειες είναι εξίσου σημαντικές. Ο Περσικός Κόλπος παραμένει κεντρικός στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, και βασικά θαλάσσια σημεία συμφόρησης—ιδίως το Στενό του Ορμούζ—είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε διαταραχές. Ακόμη και περιορισμένη παρεμβολή στις ροές πετρελαίου θα μπορούσε να προκαλέσει απότομες αυξήσεις τιμών και αστάθεια στις αγορές. Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί ή παραταθεί, αυτές οι διαταραχές θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε διαρκή παγκόσμιο οικονομικό σοκ, με δυνατότητα να συμβάλουν σε συνθήκες ύφεσης ή ακόμη και κατάθλιψης.⁶ Σημαντικό είναι ότι τέτοιες οικονομικές επιπτώσεις πιθανότατα θα διαρκέσουν πέρα από το αρχικό στάδιο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, καθώς η αβεβαιότητα, οι ζημιές στις υποδομές και οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχίζουν να επηρεάζουν τη συμπεριφορά της αγοράς.

Πέρα από τις περιφερειακές και οικονομικές διαστάσεις, ο πόλεμος ενέχει σημαντικούς κινδύνους για τη στρατηγική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών. Μια παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να καταπονήσει τις συμμαχίες, να αποδυναμώσει τη διπλωματική θέση και να αποσπάσει προσοχή και πόρους από άλλες προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένου του μακροπρόθεσμου ανταγωνισμού με μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα. Αντί να εδραιώσει την επιρροή της, η Αμερική μπορεί να βρεθεί ολοένα και πιο απομονωμένη, ιδιαίτερα αν η διεθνής αντίθεση στον πόλεμο αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου.

Αυτή η προοπτική υπογραμμίζει επίσης τον κίνδυνο στρατηγικής παγίδευσης. Μόλις εμπλακούν, οι πολιτικοί ηγέτες μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με περιορισμένες επιλογές: η αποκλιμάκωση κινδυνεύει να φανεί ως ήττα, ενώ η κλιμάκωση υπόσχεται υψηλότερο κόστος χωρίς σαφή δρόμο προς την επιτυχία. Τέτοιες διλήμματα έχουν χαρακτηρίσει πολλές προηγούμενες παρεμβάσεις, όπου οι αρχικές προσδοκίες για γρήγορα και αποφασιστικά αποτελέσματα υποχώρησαν σε παρατεταμένες και δαπανηρές δεσμεύσεις. Με αυτή την έννοια, η σύγκρουση κινδυνεύει να γίνει αυτοσυντηρούμενη, καθοδηγούμενη λιγότερο από επιτεύξιμους στόχους και περισσότερο από την πολιτική δυσκολία της αποχώρησης.

Δεδομένων αυτών των περιορισμών, η ρεαλιστική πολιτική συνταγή είναι τόσο προσεκτική όσο και πρακτική. Προτρέπει να εγκαταλειφθούν οι φιλοδοξίες για αποφασιστική νίκη—ιδιαίτερα στόχοι όπως η αλλαγή καθεστώτος ή η μόνιμη αποδυνάμωση του Ιράν με αποδεκτό κόστος. Τα μέτρα κλιμάκωσης, συμπεριλαμβανομένης μεγάλης χερσαίας εισβολής ή περιφερειακής επέκτασης του πολέμου, θεωρούνται πιθανό να ενισχύσουν την στρατηγική αποτυχία παρά να την αντιστρέψουν.

Αντίθετα, η έμφαση μετατοπίζεται στον περιορισμό περαιτέρω ζημιών. Αυτό περιλαμβάνει την αναζήτηση εξόδου από τη σύγκρουση το συντομότερο δυνατό, ακόμη και αν αυτό το αποτέλεσμα απέχει από τις αρχικές προσδοκίες. Απαιτεί επίσης προθυμία αναπροσαρμογής στόχων, αναγνωρίζοντας τα όρια της στρατιωτικής δύναμης στην επίτευξη πολιτικής μεταμόρφωσης. Η διπλωματία γίνεται απαραίτητη σε αυτό το πλαίσιο, όχι ως ιδεαλιστική εναλλακτική, αλλά ως πρακτική αναγκαιότητα. Οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσουν χωρίς υπερβολικές προϋποθέσεις, αντανακλώντας την πραγματικότητα ότι η παράταση του πολέμου πιθανότατα θα αποφέρει χειρότερα αποτελέσματα από την αποδοχή μιας περιορισμένης συμφωνίας.

Τέλος, αυτό το πλαίσιο υπογραμμίζει ότι τόσο η σύγκρουση όσο και οι οικονομικές της επιπτώσεις είναι πιθανό να παραταθούν. Οι πόλεμοι φθοράς εξελίσσονται συνήθως σε βάθος ετών και όχι μηνών, και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας μπορούν να παραμείνουν πολύ πέρα από τις ενεργές εχθροπραξίες. Ακόμη και στην απουσία συνεχούς μεγάλης κλίμακας μάχης, οι επίμονες επιπτώσεις της αστάθειας μπορούν να διατηρήσουν υψηλούς κινδύνους και κόστος για το διεθνές σύστημα.

Συνοψίζοντας, μια ρεαλιστική πολιτική προοπτική υποδηλώνει ότι ο πόλεμος με το Ιράν είναι στρατηγικά λανθασμένος. Είναι απίθανο να παράγει σαφή ή αποφασιστικά κέρδη, ενώ ενέχει σημαντικούς κινδύνους κλιμάκωσης, διάδοσης πυρηνικών όπλων, οικονομικών διαταραχών και γεωπολιτικών αντιδράσεων. Υπό αυτές τις συνθήκες, η πιο συνετή πορεία δεν είναι η ενίσχυση μιας ολοένα και πιο ανέφικτης νίκης, αλλά ο περιορισμός της ζημιάς, η μείωση των δεσμεύσεων και η επιδίωξη μιας διαπραγματευμένης λήξης της σύγκρουσης.

Σημειώσεις

1.     Waltz, Kenneth N., Theory of International Politics, 1979 — για δομικούς περιορισμούς στις διεθνείς σχέσεις.

2.     Pape, Robert A., Bombing to Win: Air Power and Coercion in War, 1996 — ανάλυση των περιορισμών της αεροπορικής ισχύος στην επίτευξη αλλαγής καθεστώτος.

3.     Kahl, Colin H., “Regime Survival under Threat: Lessons from Iraq and Afghanistan,” International Security, 2007.

4.     Boot, Max, Invisible Armies: An Epic History of Guerrilla Warfare from Ancient Times to the Present, 2013 — συζήτηση για την ανθεκτικότητα και τον ασύμμετρο πόλεμο.

5.     Sagan, Scott D., “Why Do States Build Nuclear Weapons? Three Models in Search of a Bomb,” International Security, 1996.

6.     Yergin, Daniel, The Prize: The Epic Quest for Oil, Money & Power, 1991 — για τις παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις των διαταραχών στον Περσικό Κόλπο.